WaarvanAkte.eu | Een lijstweergave van Limburgse oorkonden

Numéro 41

1277 juni 23

Arnoud de Louvain et sa femme Isabelle, seigneur et dame de Breda, vendent à Guda (de Rennenberg), abbesse, et au couvent de l'abbaye de Thorn l'ancienne et la nouvelle dîme dans la paroisse d'Etten. Par cette vente, Arnoud et Isabella renoncent à tout droit sur cette dîme.

Kloosterrade

Numéro 41

Économique

1265 mei 24

Diederik VII, comte de Clèves, à la demande de sa sœur, la duchesse de Limbourg, fait don à l'abbaye de Kloosterrade de ses revenus provenant de la dîme sur la propriété abbatiale de Lommersum, qui lui appartient en vertu de l'interdiction de chasse du château de Tomburg, à concurrence de trois marks par an.

Chapitre de St Servaas

Numéro 41

Économique

1275 maart 20

Otto de Gulik, prévôt du chapitre de Saint-Servatius à Maastricht et archidiacre de Liège, déclare que les biens et revenus de la cour de Kückhoven avec l'intendance n'appartiennent pas au prévôt mais au chapitre.

Thorn

Numéro 42

Économique

1279 december

Arnoud van Leuven et son épouse Isabella, seigneur et dame de Breda, accordent à Arnoud Coreman et à son épouse Heilwich 50 hectares de terres incultes, situées à Hulsdonk dans la seigneurie de Breda, contre un droit de succession annuel.

Kloosterrade

Numéro 42

Économique

1290 juni 1

L'abbé Cuno et le couvent de Kloosterrade vendent tous leurs biens et droits à Dernau pour 160 marks de Cologne au prieur et au couvent de Marienthal, près de Dernau, en règlement de leurs dettes s'élevant à 1 400 marks de Cologne, qu'ils ont contractées à la suite de catastrophes qu'ils ont subies ; l'évêque Jean IV de Liège consent à la vente et la cosigne.

Chapitre de St Servaas

Numéro 42

Mentions légales

1276 januari 4

Siegfried de Brohl, noble, et Lukardis, sa femme, accordent aux habitants de Güls, pour quatorze ans, l'exemption des droits et services qui leur sont dus, et déclarent qu'en cas d'aliénation, ils offriront d'abord la tutelle héréditaire à l'abbé de Siegburg et aux habitants de Güls.

Thorn

Numéro 43

Économique

1280 mei 13

Arnoud de Louvain et son épouse Isabelle, seigneur et dame de Breda, font don aux habitants de Breda des terres communales prédéfinies, situées près de Breda, ainsi que des nouvelles terres octroyées au cours des trois dernières années.

Kloosterrade

Numéro 43

Économique

1290 juni

Les frères Willem van Holset, Gillis van Treverstorf, Simon van Remersdaal, chevaliers, déclarent que leurs parents, le chevalier Simon van Remersdaal et son épouse Mabelia, ont légué avec leur consentement une dîme à Remersdaal à leur fils Olivier, à condition qu'après son décès, une moitié revienne à l'abbaye de Kloosterrade et l'autre moitié au couvent de femmes de Sinnich.

Chapitre de St Servaas

Numéro 43

Économique

1276 juni 24

Les échevins de Maastricht font don à l'abbé et au couvent du Val-Dieu (à Aubel) d'une accise annuelle de douze shillings liégeois et de deux chapons par Ida et Margareta, béguines, filles de Godefroi de Wiggarberge.

Thorn

Numéro 44

Mentions légales

1281 april 17

Amicus de Lude, chanoine du chapitre de Saint-Lambert à Liège, et Herman, cellérier de l'abbaye de Val-Dieu, statuent sur le litige entre les abbayes de Thorn et d'Orientén (à Rummen) au sujet du placement de valets de ferme dans la paroisse d'Oeteren sans l'accord de l'abbaye de Thorn, ainsi que sur le prélèvement de la dîme et l'usage du chemin public et des prés communs qui s'y trouvent, confisqués par l'abbaye d'Orientén au détriment de l'abbaye de Thorn.

Kloosterrade

Numéro 44

Économique

1296 september 28

Hugo III, évêque de Liège, à la demande de l'abbé et du couvent de Kloosterrade, approuve, à l'instar de son prédécesseur, la vente des biens de l'abbaye au prévôt, au doyen et au chapitre de Saint-Géréon de Cologne, ainsi qu'à des personnes non précisées, afin d'alléger le fardeau des dettes de l'abbaye.

Chapitre de St Servaas

Numéro 44

Économique

1276 juni 24

Les échevins de Maastricht ont donné à Ida et Margareta, béguines, (filles de Godefroy de Wiggarberge), une accise annuelle de dix shillings liégeois à l'abbé et au couvent du Val-Dieu (à Aubel).

Thorn

Numéro 45

Économique

1282 juni 4

Mabilia, veuve de Hendrik, tuteur d'Eisden, et ses neuf enfants renoncent à tous les biens et droits à Eisden, Vucht et Mulheim après consultation et en présence de plusieurs témoins. Ils observent pleinement les coutumes qui y sont liées. La famille possédait les biens et les droits en fief, "cijns" (taxes) ou autres de l'abbesse et du couvent de Thorn et maintenant Mabilia et ses enfants vendent à nouveau tout aux propriétaires de Thorn. Avec cet accord, toute rancune et tout différend, qu'ils soient justifiés ou non, disparaissent et laissent place à une paix éternelle. En guise de garantie supplémentaire, Mabilia et ses enfants désignent cinq personnes comme cautions, au cas où l'abbesse et le couvent rencontreraient un quelconque obstacle. Ces cautions doivent rester à Stokkem jusqu'à la conclusion de l'accord.

Kloosterrade

Numéro 45

Économique

1300 juni 5

L'abbé Cuno et le couvent de Kloosterrade reconnaissent garder les biens spécifiés à Ahrweiler de l'abbé et du couvent de Prüm en échange de la livraison annuelle à cette abbaye d'une nappe d'autel et accordent à cette abbaye le droit de préemption sur toute vente de ces biens.

Chapitre de St Servaas

Numéro 45

Économique

1278 juli 9

Les échevins de Maastricht ont donné mandat à Jan de Molendino et à Mathilde, son épouse, de vendre à Garsilius, prêtre de la chapelle Saint-Georges à Maastricht, une accise de dix-huit schellings liégeois et un demi-chapon, établi sur le moulin à rasoir de Maastricht et dépendant de l'hôtellerie de Saint-Servatius.

Thorn

Numéro 46

Économique

1282 november 1

Osto de Thorn, (ancien curé de Gilze), parent du seigneur de Born, renonce par transfert de tous titres légaux aux rentes qui lui sont dues par l'abbesse et le couvent de Thorn, y compris une rente rachetée par l'abbaye.

Chapitre de St Servaas

Numéro 46

Économique

1282 maart 25

Le roi romain Rodolphe Ier confirme et renouvelle la donation du pont de la Meuse par le roi romain Cunraad III en date du 22 juin 1139, dont le texte est inscrit, et autorise explicitement la perception du péage.

Rooms-koning Rudolf I bevestigt en hernieuwt de schenking van de Maasbrug door rooms-koning Koenraad III d.d. 1139 juni 22, waarvan de tekst is geïnsereerd, en staat uitdrukkelijk de tolheffing toe.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 438. Gelinieerd.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 14^e-eeuwse hand: Confirmacio donacionis de ponte Rodulphi, imperatoris, et concessionis theolonii / m I 9. – 2^o door 16^e-eeuwse hand: Anno 1282. – 3^o door 16^e-eeuwse hand: R XXXV / R. M I n. – 4^o door 17^e-eeuwse hand: 30, Capsula imperialium.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat aangekondigd is, namelijk: S1 van rooms-koning Rudolf I, van witte was, beschadigd. Voor een beschrijving en afbeelding van S1, zie Venner, ‘Zegels’, nr. 50.

Afschriften

B. eind 13^e eeuw, Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 10 (cartularium) = [Liber privilegiorum], fol. 21r-22r (= nieuwe fol. 38r-39r), nr. 43, naar A. – C. 15^e eeuw, Ibidem, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nr. 31, fol. 179v-181r, onder de rubriek: Item tenores omnium et singulorum exhiborum sequuntur per ordinem in hunc modum et sunt tales, en onder caput: Item litterarum imperialium pie morie serenissimi principis domini Rudolpi, Romanorum regis, sigillo eiusdem, ut prima facie videbatur, regio albe cere rotondo in cordula sericea rubei viridis croceique colorum impendente, in quo ymago imperatoris in dextra ceptrum regale, in sinistra vero pommum imperiale, cum cruce superposita deferent, expressa in circumferentia caracteribus hec verba: Rudolphus, Dei gratia Romanorum rex, semper augustus, sigillatarum et bullatarum signoque imperiali quadrato cum lineacionibus diversisque caracteribus contrapositis, tenores sequuntur tales, naar A. – D. 1640, Ibidem, idem, inv. nr. 1741 (cartularium) = Liber sive regestum originis ecclesie Sancti Seruatii Traiec[tensis] illiusque privilegiorum, donationum ac iurium ex originalibus et libro chartarum manu Ioannis Choris, receptoris capituli, descriptorum, p. 92-93, onder de rubriek: Rudolphus confirmat donationem pontis factam a Conrardo, onvolledig, naar A. – E. 17^e eeuw, Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief van het kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 12 (cartularium) = Cartularium ecclesie collegialis Sancti Servati (aldus) Trajecti ad Mosam, tomus secundus, Documenta imperialia et ducalia, fol. 48r-50r, onder caput: Imperialia, en onder de rubriek: Confirmatio donationis pontis, item quod omnes cuiuscumque sint conditionis aut status de rebus et bonis suis que per pontem vehuntur tenentur solvere consuetam thelonii pensionem aut impetitionem, mogelijk naar A. – [F]. niet voorhanden, maar bekend uit G, cartularium van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht = Liber A, fol. 55. – G. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 437-438, onder de rubriek: Rudolphus, rex, confirmat privilegium pontis supra Mosam datam capitulo Sancti Servatii declaratque neminem a telonio et passagio esse liberum, 8 kalendas aprilis 1282, gewaarmerkt afschrift door G.J. Lenarts, stadssecretaris van Maastricht, naar B.

Uitgaven

a. Schaepkens, ‘Archives’, 173-175, naar A. – b. Willemsen, ‘Inventaire’, 177-180, nr. 13, naar A.

Regesten

Verkooren, Inventaire des chartes et cartulaires, 153. – DeBorman, ‘Notice’, 49. – Wauters, Table chronologique VI, 62. – Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 255, nr. 208. – Haas,Chronologische lijst, 75, nr. 193. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 100, nr. 438.

Ontstaan en samenhang

Voor de geïnsereerde oorkonde van rooms-koning Koenraad III d.d. 1139 juni 22 en de bevestiging door paus Innocentius II d.d. 1139 december 18, zie Collectie Sint-Servaas, nrs. 5 en 6. Op 17 september 1274 vaardigde rooms-koning Rudolf I een oorkonde uit inzake de onderhoudskosten van de Maasbrug, zie Collectie Sint-Servaas, nr. 39. Voor de aflaatverlening door vier aartsbisschoppen en vijftien bisschoppen ten behoeve van de bouw van de Maasbrug d.d. 1284 januari 29 en de goedkeuring daarvan door Jan IV (van Vlaanderen), bisschop van Luik, d.d. 1287 mei 8, zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nrs. 51 en 57. Onderhavige oorkonde is door dezelfde hand geschreven als de oorkonde van rooms-koning Rudolf I d.d. 1282 april 7 (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 48).

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is moeilijk zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 47

Économique

1282 december 12

Reinald I, comte de Gelre et duc de Limbourg, certifie que Willem II, seigneur de Horn (et d'Altena), et son fils aîné Willem renoncent, au profit de l'abbaye de Thorn, à tous les prélèvements et requêtes que le seigneur de Horn, en tant que gardien de la terre de Thorn, peut prélever, sauf la gouvernance du village de Thorn et certains autres droits.

Chapitre de St Servaas

Numéro 47

Économique

1282 april 6

Le roi romain Rodolphe Ier confirme et renouvelle la charte du roi romain Hendrik IV du 21 septembre 1062 concernant le transfert des biens de Weert et de Dilsen au chapitre de Saint-Servaas à Maastricht, dont le texte porte l'inscription suivante

Rooms-koning Rudolf I bevestigt en hernieuwt de oorkonde van rooms-koning Hendrik IV d.d. 21 september 1062 inzake de overdracht van goederen te Weert en Dilsen aan het Sint-Servaaskapittel te Maastricht, waarvan de tekst is geïnsereerd.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 884. Gelinieerd. Beschadigd met tekstverlies.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 13^e-eeuwse hand: Confirmatio (later aangevuld) per Rudolphum. – 2^o door 14^e-eeuwse hand: Privilegium de Wert et Dilsen. – 3^o door 16^e-eeuwse hand: 29 / k XVII. – 4^o door 17^e-eeuwse hand: In capsula imperialium. – 5^o door 17^e-eeuwse hand: Privilegium Rodolphi inserens et confirmans privilegium Henrici super donationem ville de Weert et Dilsen per Ottonem, Thuringie ducem, capitulo fecit via permutationis et cum exclusione domini prepositi, numero 29.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat aangekondigd is, namelijk: S1 van rooms-koning Rudolf I, van witte was, beschadigd. Voor een beschrijving en afbeelding van S1, zie Venner, ‘Zegels’, nr. 50.

Afschriften

B. eind 13^e eeuw, Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 10 (cartularium) = [Liber privilegiorum], fol. 18r-18v (= nieuwe fol. 35r-35v), nr. 40, naar A. – C. 1640, Ibidem, idem, inv. nr. 1741 (cartularium) = Liber sive regestum originis ecclesie Sancti Seruatii Traiec[tensis] illiusque privilegiorum, donationum ac iurium ex originalibus et libro chartarum manu Ioannis Choris, receptoris capituli, descriptorum, p. 87, onder de rubriek: Confirmat privilegium Henrici 4, imperatoris, onvolledig, naar A. – D. 17^e eeuw, Ibidem, idem, inv. nr. 12 (cartularium) = Cartularium ecclesie collegialis Sancti Servati (aldus) Trajecti ad Mosam, tomus secundus, Documenta imperialia et ducalia, fol. 46r-47v, onder caput: Imperialia, en onder de rubriek: Confirmatio donationis quam marchio Otto de Thuringia capitulo fecit quoad predium situm in Werta et Thilsena, mogelijk naar A. – E. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 436, onder de rubriek: Rudolphus, Romanorum rex, confirmat privilegium Henrici, imperatoris, ecclesie Sancti Servatii concessum, 8 idus aprilis, indictione X, 1282, gewaarmerkt afschrift door G.J. Lenarts, stadssecretaris van Maastricht, naar B.

Uitgave

a. Winkelmann, Acta imperii II, 1101, nr. 137, indirect naar een afschrift in een cartularium van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht (berustend te Parijs, Bibliothèque Nationale, Fonds Latin, cartularium 26, vol III, fol. 107).

Regesten

Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 255-256, nr. 209. – Haas, Chronologische lijst, 76, nr. 195. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 158, nr. 884.

Samenhang

Voor de geïnsereerde oorkonde van Hendrik IV, zie Collectie Sint-Servaas, nr. 1, alsmede Hackeng, Het middeleeuwse grondbezit, 39-41, 54, 59-60, 63-65, 67, 90-91, 154 en 279-280, nr. 39a (onvolledige uitgave).

Thorn

Numéro 48

Mentions légales

1283 januari 6

Willem van Born, curé de Geertruidenberg, après avoir été excommunié et emprisonné pour ne pas s'être conformé à un verdict de Jean (d'Enghien), évêque de Liège, renonce à ses prétentions concernant le litige avec l'abbesse et le couvent de l'abbaye de Thorn, y compris l'obligation promise par les chevaliers Hendrik, seigneur de Pietersheim, et Michael, seigneur de Rothem, à son égard. Il s'engage en outre, à titre de garantie supplémentaire, à rendre son église vacante si lui ou ses associés manquaient à leurs promesses et à payer une amende à l'abbesse de Thorn et au chapitre (de Saint-Lambert) de Liège, pour lesquels il a nommé des garants.

Willem van Born, pastoor van Geertruidenberg, ziet na zijn excommunicatie en gevangenschap ten gevolge van het niet naleven van een vonnis van Jan (van Enghien), bisschop van Luik, af van zijn aanspraken inzake het geschil met abdis en convent van de abdij van Thorn, waaronder van de beloofde verplichting jegens hem door de ridders Hendrik, heer van Pietersheim, en Michael, heer van Rothem. Tevens belooft hij ter meerdere zekerheid zijn kerk vacant te stellen indien hij of zijn medestanders hiertegen zouden handelen en aan de abdis van Thorn en het kapittel (van Sint-Lambert) te Luik een boete te betalen van elk 100 mark Luiks, waarvoor hij borgen aanstelt.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 01.187A, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 58-2. Beschadigd met tekstverlies.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^odoor eind 13^e/begin 14^e-eeuwse hand: De ecclesia Montis Sancte Gertrudis, 1282. – 2^odoor 17^e-eeuwse hand: M doorgestreept. – 3^odoor 18^e-eeuwse hand: G.

Bezegeling: één bevestigingsplaats (SD1) en vijf bevestigingsplaatsen voor de aangekondigde zegels van Willem, heer van Horn, Gozewijn, heer van Born, Osto, zoon van Gozewijn, heer van Born, Willem, heer van Cranendonk, Walram, heer van Valkenburg en Monschau, en Jan, heer van Haasdal (LS2, LS3, LS4, LS5 en LS6).

Uitgave

Niet eerder uitgegeven.

Datering

Het gebruik van paasstijl in het bisdom Luik is verondersteld, zie Camps, ONB I, XXI, en Dillo en Van Synghel, ONB II, XVII.

Ontstaan en samenhang

Willem van Born, pastoor van Geertruidenberg, heeft twee oorkonden uitgevaardigd waarin hij afstand doet van zijn aanspraken inzake een geschil met de abdij van Thorn. Onderhavige oorkonde heeft betrekking op zijn relatie met het kapittel van Sint-Lambert te Luik, de tweede op die met de bisschop van Luik en de aartsdiaken d.d. 1283 (kort voor maart 16) (zie Collectie Thorn, nr. 49). Beide oorkonden vertonen sterke dictaatverwantschap, maar zijn niet door dezelfde hand geschreven. Onderhavige oorkonde is wel de vooroorkonde van Collectie Thorn, nr. 49.

Hoewel deze oorkonde niet gekopieerd is in het cartularium van de abdij van Thorn (Maastricht, HCL, toegangsnr. 01.187B, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 1628), bevat dit manuscript wel een verwijzing naar dit stuk onder het afschrift van de oorkonde inzake de relati met de bisschop en de aartsdiaken (Collectie Thorn, nr. 49): Similis adhuc littera habetur quo iste Wilhelmus, investitus de Monte Sancte Gertrudis, obligavit se capitulo Leodiensi contra predictam compositionem non venire debere.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet goed zichtbaar. De lacunes in A zijn aangevuld naar de oorkonde d.d. 1283 (kort voor maart 16) (zie Collectie Thorn, nr. 49).

Chapitre de St Servaas

Numéro 48

Mentions légales

1282 april 7

Le roi romain Rodolphe Ier confirme et renouvelle la charte de l'empereur Frédéric Ier datée du 1174 avril 11 sur les droits des membres du chapitre de Saint-Servaas à Maastricht à Rosmeer, dont le texte est inscrit.

Rooms-koning Rudolf 1 bevestigt en hernieuwt de oorkonde van keizer Frederik I d.d. 1174 april 11 inzake de rechten van lieden van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht te Rosmeer, waarvan de tekst is geïnsereerd.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 66. Gelinieerd.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 15^e-eeuwse hand: Confirmatio imperatoris quod comes Lossensis in hominibus nostris (door latere hand bovengeschreven: de Rosmere) nullam exactionem vel ius debet habere ac quod ipse in eodem iure quod hominibus de Slusen et de Hese iudicatum est debent persistere. – 2^o door 14^e-eeuwse hand: Roesmer. – 3^o door 15^e-eeuwse hand: E VII. – 4^o door 17^e-eeuwse hand: Capsula imperialium. – 5^o door 17^e-eeuwse hand: 37, Capsula secunda. – 6^o door 17^e-eeuwse hand: Rudolphus.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat aangekondigd is, namelijk: S1 van rooms-koning Rudolf I, van witte was, beschadigd. Voor een beschrijving en afbeelding van S1, zie Venner, ‘Zegels’, nr. 50.

Afschriften

B. 17^e eeuw, Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 12 (cartularium) = Cartularium ecclesie collegialis Sancti Servati (aldus) Trajecti ad Mosam, tomus secundus, Documenta imperialia et ducalia, fol. 50r-51v, onder caput: Imperialia, en onder de rubriek: Confirmatio eius quod incole de (hierna aantal punten voor een ontbrekende plaatsnaam) possidentes aliqua bona ad ecclesiam Sancti Seruatii spectantia in nullo subsunt comiti Lossensi neque ipsi ad illa angaria aut servitia prestandum tenentur etc., mogelijk naar A. – E. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 427, onder de rubriek: 1282, Rudolphus, imperator, confirmat privilegium de libertate pagorum et omni onere prestando comiti de Loos, tertio idus aprilis anno 1282, mogelijk naar A.

Uitgave

a. Böhmer, Acta imperii selecta, 338-339, nr. 433 (onvolledig), naar A.

Regesten

Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 256, nr. 210. – Haas, Chronologische lijst, 76, nr. 196. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 55, nr. 66.

Ontstaan en samenhang

Voor de geïnsereerde oorkonde van keizer Frederik I d.d. 1174 april 11, waarin hij de lieden van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht te Rosmeer beschermt en dezelfde rechten geeft als die te Sluizen en Hees, zie Appelt, Die Urkunden Friedrichs I. 1168-1180, 107-108, nr. 617. Zie ook Hackeng, Het middeleeuwse grondbezit, 43, 156 en 301, nr. 79 (onvolledige uitgave). Onderhavige oorkonde is door dezelfde hand geschreven als de oorkonde van rooms-koning Rudolf I d.d. 1282 maart 25 (zie Collectie Sint-Servaas, nr. 46).

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is moeilijk zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 49

Mentions légales

1283 (kort voor maart 16)

Willem, curé de Geertruidenberg, après avoir été excommunié et emprisonné pour ne pas s'être conformé à un verdict de Jean (d'Enghien), évêque de Liège, renonce à ses prétentions concernant le litige avec l'abbesse et le couvent de l'abbaye de Thorn, y compris l'obligation promise par les chevaliers Hendrik, seigneur de Pietersheim, et Michael, seigneur de Rothem, à son égard. Il s'engage également à rendre son église vacante à titre de garantie supplémentaire au cas où lui-même ou ses associés agiraient contre cet engagement et à payer également à l'abbesse de Thorn et à l'évêque de Liège une amende, pour laquelle il nomme des garants. Jean (de Flandre), évêque de Liège, approuva ces dispositions, de même que Gérard de Nassau, archidiacre de Liège, qui déclara également qu'il installerait un nouveau curé à Geertruidenberg sur recommandation de l'abbesse de Thorn si Willem ne respectait pas les conditions fixées.

Willem, pastoor van Geertruidenberg, ziet na zijn excommunicatie en gevangenschap ten gevolge van het niet naleven van een vonnis van Jan (van Enghien), bisschop van Luik, af van zijn aanspraken inzake het geschil met abdis en convent van de abdij van Thorn, waaronder van de beloofde verplichting jegens hem door de ridders Hendrik, heer van Pietersheim, en Michael, heer van Rothem. Tevens belooft hij ter meerdere zekerheid zijn kerk vacant te stellen indien hij of zijn medestanders hiertegen zouden handelen en aan de abdis van Thorn en de bisschop van Luik een boete te betalen van elk 100 mark Luiks, waarvoor hij borgen aanstelt. Jan (van Vlaanderen), bisschop van Luik, keurt deze bepalingen goed, evenals Gerard van Nassau, aartsdiaken van Luik, die tevens verklaart op voordracht van de abdis van Thorn een nieuwe pastoor te Geertruidenberg te installeren indien Willem niet zou voldoen aan de gestelde voorwaarden.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 01.187A, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 58-1.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^odoor eind 13^e-/begin 14^e-eeuwse hand: De ecclesia Montis Sancte Ghertrudis, 1282. – 2^odoor 17^e-eeuwse hand: M doorgestreept. – 3^odoor 18^e-eeuwse hand: G.

Bezegeling: drie uithangend bevestigde, dubbel doorgestoken zegels, die aangekondigd zijn, namelijk: S2 van Willem, heer van Horn, van bruine was, licht beschadigd, met CS2. – S6 van Willem, heer van Cranendonk, van bruine was, gaaf. – S7 van Osto, zoon van Gozewijn, heer van Born, van bruine was, beschadigd; één bevestigingsplaats (SD3) en vier bevestigingsplaatsen voor de aangekondigde zegels van Jan (van Vlaanderen), bisschop van Luik, Gerard van Nassau, aartsdiaken van Luik, Gozewijn, heer van Born, Walram, heer van Valkenburg en Monschau, en Jan van Haasdal (LS1, LS4, LS5 en LS8). Voor een beschrijving en afbeelding van S2, S6 en S7, zie Venner, ‘Zegels Thorn’, respectievelijk 42, 41 en 44-45.

Afschrift

B. eerste helft 15^e eeuw, Ibidem, toegangsnr. 01.187B, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 1628 (voorheen cartularium nr. 1) = Cartularium abbatiae imperialis Thorensis, 966-1600, p. 70-73 (oude fol. 39v-41r), onder de rubriek: Composicio domini Wilhelmi, investiti de Monte Sancte Gertrudis, cum abbatissa et conventum Thorense et Iohanne, episcopo Leodiense, met in de marge d, M, naar A.

Uitgave

Niet eerder uitgegeven.

Regesten

Franquinet, Beredeneerde inventaris Thorn, 55-56, nr. 35 (gedateerd 1282). – Habets, Archieven Thorn, 50, nr. 58 (gedateerd 1282 januari 6). – Haas, Chronologische lijst, 74, nr. 191 (gedateerd 1282 januari 6).

Datering

Het gebruik van paasstijl in het bisdom Luik is verondersteld, zie Camps, ONB I, XXI, en Dillo en Van Synghel, ONB II, XVII. Bij onderhavige oorkonde ontbreekt de dagtekening in de datatio. Deze oorkonde is hoogstwaarschijnlijk geredigeerd kort voor de oorkonde van Jan (van Vlaanderen), bisschop van Luik, d.d. 17 maart 1283 (zie Collectie Thorn, nr. 50), waarin hij naar de twee oorkonden van Willem verwijst (zie Collectie Thorn, nrs. 48 en 49).

Ontstaan en samenhang

Deze oorkonde is niet door dezelfde hand geschreven als de overeenkomst, uitgevaardigd door Willem, pastoor van Geertruidenberg, op 6 januari 1283 (zie Collectie Thorn, nr. 48). Wel is onderhavige oorkonde gemundeerd door een scriptor uit de abdij van Thorn, die werkzaam was in de periode 1282-1283. Voor de lokalisering van deze scriptor, zie Collectie Thorn, nr. 45.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet goed zichtbaar. De lacunes in A zijn aangevuld naar de oorkonde d.d. 1283 januari 6 (zie Collectie Thorn, nr. 48) en naar B. Voor de tekstdelen die aan de vooroorkonde zijn ontleend (Collectie Thorn, nr. 48) en afgedrukt zijn in een kleiner lettertype, zie Van Synghel, Oorkonden Thorn, 150-151.

Chapitre de St Servaas

Numéro 49

Église

1282 april 9

Le roi romain Rodolphe Ier confirme et renouvelle la charte de l'empereur Frédéric II datée de décembre 1232 sur le renouvellement et la confirmation de la charte accordée en 1087 au chapitre de Saint-Servaas à Maastricht, dont le texte est inscrit.

Rooms-koning Rudolf I bevestigt en hernieuwt de oorkonde van keizer Frederik II d.d. december 1232 inzake de hernieuwing en bevestiging van de in 1087 verleende oorkonde aan het Sint-Servaaskapittel te Maastricht, waarvan de tekst is geïnsereerd.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 42. Gelinieerd.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 15^e-eeuwse hand: Confirmatio priviliorum (aldus). – 2^o door 15^e-eeuwse hand: Privilegium imperiale super remissione servitiorum signis diversorum imperatorum robo[***]. – 3^o door 16^e-eeuwse hand: R. M I n. – 4^o door 16^e-eeuwse hand: Anno 1282 / z8. – 5^o door 17^e-eeuwse hand: Cap. 2. – 6^o door 17^e-eeuwse hand: In capsula imperialium. – 7^o door 17^e-eeuwse hand: Rudolphi Romanorum regis confirmatio priviligii dati per Fredericum secundum et ulterium Henrici per Fredericum confirmati super libertate ecclesie Sancti Servatii ab aliis quam Henricus regibus vel imperatoribus de data 5 idus aprilis 1282.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat aangekondigd is, namelijk: S1 van rooms-koning Rudolf I, van witte was, randschrift licht beschadigd. Voor een beschrijving en afbeelding van S1, zie Venner, ‘Zegels’, nr. 50.

Afschriften

B. eind 13^e eeuw, Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 10, fol. 19v-21r (= nieuwe fol. 36v-38r), nr. 42, naar A. – C. 15^e eeuw, Ibidem, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nr. 31 (cartularium), fol. 174r-175v, onder de rubriek: Item tenores omnium et singulorum exhiborum sequuntur per ordinem in hunc modum et sunt tales, mogelijk naar A. – D. 17^e eeuw, Ibidem, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 12 (cartularium) = Cartularium ecclesie collegialis Sancti Servati (aldus) Trajecti ad Mosam, tomus secundus, Documenta imperialia et ducalia, fol. 51v-, onder caput: Imperialia, en onder de rubriek: Confirmatio eius quod ecclesia Sancti Seruatii solis pontificibus et imperialibus subest, dignitas cleri et sedes 20 epi-scoporum, ut folio 2, naar A. – E. 1640, Ibidem, idem, inv. nr. 1741 (cartularium) = Liber sive regestum originis ecclesie Sancti Seruatii Traiec[tensis] illiusque privilegiorum, donationum ac iurium ex originalibus et libro chartarum manu Ioannis Choris, receptoris capituli, descriptorum, p. 89-90, onder de rubriek: Rudolphus confirmat privilegium Henrici 4, onvolledig, naar A. – [F]. niet voorhanden, maar bekend uit G, cartularium van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht = Liber A, fol. 198. – G. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 433, onder de rubriek: Rudolphus, Romanorum rex, confirmat privilegium ab Henrico quarto, imperatore, ecclesie Sancti Servatii datum ac etiam illum a Frederico secundo, datum Oppenheim, 5 idus aprilis 1282, gewaarmerkt afschrift door G.J. Lenarts, stadssecretaris van Maastricht, naar A.

Uitgave

a. Böhmer, Acta imperii selecta, 339-340, nr. 434 (onvolledig), naar A.

Regesten

Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 257, nr. 211. – Haas, Chronologische lijst, 76, nr. 197. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 52, nr. 42.

Samenhang- en tekstuitgave

Voor de geïnsereerde oorkonde van keizer Frederik II d.d. 1232 december, zie Collectie Sint-Servaas, nr. 16. Zie ook Hackeng, Het middeleeuwse grondbezit, 43, 156 en 301, nr. 79 (onvolledige uitgave). Het onderscheid tussen c en t is moeilijk zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 50

Mentions légales

1283 maart 17

Jean (de Flandre), évêque de Liège, annonce que Willem van Born, curé de Geertruidenberg, qui a été libéré, accepte volontairement, après lecture, les conditions précédemment établies dans une charte pour le rétablissement de la paix entre lui, d'une part, et l'abbesse et le couvent de Thorn, d'autre part. À la demande de Willem, l'évêque appose son sceau sur la charte. Jean fait la réserve, valable pour les six mois à venir, de pouvoir apporter des modifications aux conditions.

Jan (van Vlaanderen), bisschop van Luik, maakt bekend dat Willem, pastoor van Geertruidenberg, zich in zijn bijzijn heeft verzoend met abdis en convent van de abdij van Thorn, waarvan de voorwaarden zijn vastgelegd in de oorkonden d.d. 1283 januari 6 en 1283 (kort voor maart 16) en bevestigt deze onder voorbehoud van het recht om de daarin vervatte bepalingen tot 1 oktober eerstkomend te mogen wijzigen.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 01.187A, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 59. Beschadigd met tekstverlies.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^odoor eind 13^e/begin 14^e-eeuwse hand: De ecclesia Montis Sancte Gertrudis, 1282. – 2^odoor 17^e-eeuwse hand: M doorgestreept. – 3^odoor 18^e-eeuwse hand: G.

Bezegeling: één bevestigingsplaats, vermoedelijk voor het aangekondigde zegel van Jan (van Vlaanderen), bisschop van Luik (LS1).

Afschrift

B. eerste helft 15^e eeuw, Ibidem, toegangsnr. 01.187B, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 1628 (voorheen cartularium nr. 1) = Cartularium abbatiae imperialis Thorensis, 966-1600, p. 67-68 (oude fol. 38r-v), onder de rubriek: d, De ecclesia Montis Sancte Gertrudis, met in de marge M, naar A.

Uitgave

Niet eerder uitgegeven.

Regesten

Franquinet, Beredeneerde inventaris Thorn, 56-57, nr. 36 (gedateerd 1282 maart 17). – Habets, Archieven Thorn, 51, nr. 59 (gedateerd 1282 maart 17). – Haas, Chronologische lijst, 75, nr. 192 (gedateerd 1282 maart 17).

Datering

Het gebruik van paasstijl in het bisdom Luik is verondersteld, zie Camps, ONB I, XXI, en Dillo en Van Synghel, ONB II, XVII.

Ontstaan en samenhang

Onderhavige oorkonde hangt nauw samen met twee oorkonden uit 1283, uitgevaardigd door Willem, pastoor van Geertruidenberg, waarnaar in de dispositio wordt verwezen (zie Collectie Thorn, nrs. 48 en 49).

Deze oorkonde is gemundeerd door een scriptor uit de abdij van Thorn, die werkzaam was in de periode 1282-1283. Voor de lokalisering van deze scriptor, zie Collectie Thorn, nr. 45.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet goed zichtbaar. De lacunes in A zijn aangevuld naar B.

Chapitre de St Servaas

Numéro 50

Économique

1282 juni 10

Les échevins de Maastricht ont donné mandat à Gijsbert van Meeswijk de vendre à Willem, prêtre du béguinage de Nieuwenhof à Maastricht, un cijns annuel de quatorze shillings Luiks et six pence, établi sur la boulangerie de Hendrik Soleswich à Maastricht.

Schepenen van Maastricht oorkonden dat Gijsbert van Meeswijk een jaarlijkse cijns van veertien schelling Luiks en zes penning, gevestigd op de bakkerij van Hendrik Soleswich te Maastricht, heeft verkocht aan Willem, priester van het begijnhof Nieuwenhof te Maastricht.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002H, archief Broederschap der kapelanen van Sint-Servaas te Maastricht, 1139-1797, inv. nr. 142. Gaaf bewaard, behoudens de rechterzijde van de pliek, die deels afgeknipt en deels afgescheurd is.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 14^e-eeuwse hand: Ad pistrinam [***] ex domo [***] Sancti Nicolai XIIII solidos VI denarios. – 2^o door 15^e-eeuwse hand: Copiata [***] folio XIX.– 3^o door 15e-eeuwse hand: Quarta.

Bezegeling: één bevestigingsplaats, vermoedelijk voor het aangekondigde zegel van Boudewijn Caseus, schepen van Maastricht (LS1); de tweede bevestigingsplaats aan de rechterzijde, vermoedelijk voor het aangekondigde zegel van Jan Suevus, schepen van Maastricht (LS2), is verdwenen.

Afschrift

B. 1376, Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002H, archief Broederschap der kapelanen van Sint-Servaas te Maastricht, 1139-1797, inv. nr. 4 (cartularium), fol. 19r, onder de rubriek: De quatuordecem solidis et VI denariis ad pistrinam Henrici Soleswiic, in Vico Sueui iuxta Sanctum Nycholaum, pro anniversario Wilhelmi, rectoris altaris Sancti Laurencii (hierna in iulio doorgestreept) et investiti Nove Curie beginarum in iulio, met in de linkermarge: pronunc Mathie de Bunde, pistoris, C III, litterae, naar A.

Uitgave

a. Nève, De dertiende-eeuwse schepenoorkonden, 56-57 (met onvolledige vertaling), nr. 1282.06.11, naar A (gedateerd 1282 juni 11).

Regesten

Doppler, ‘Schepenbrieven’, 24-25, nr. 8. .– Haas, Chronologische lijst, 77, nr. 199. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 219, nr. 142.

Lokalisering

Blijkens de aantekening in het cartularium kan de bakkerij bij de Sint-Nicolaaskerk, in de Wolfstraat te Maastricht, worden gelokaliseerd.

Ontstaan

Onderhavige oorkonde is geschreven door een scriptor die schepenoorkonden van Maastricht mundeert voor het klooster van Sint-Gerlach te Houthem d.d. 1279 december 28 (zie Van Synghel, Oorkonden Sint-Gerlach, 122-125, nr. 27), voor een monnik, procurator van het hof te Luik, d.d. 1283 maart 10 (Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nr. 652a), voor het Sint-Servaaskapittel te Maastricht d.d. 1284 mei 3, 1285 juni 20 en 1285 juni 25 (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nrs. 52, 54 en 55), voor een priester te Maastricht d.d. 1288 maart 30 (Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nr. 642), voor een particulier d.d. 1289 februari 2 en 1291 februari 18 (Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nrs. 652b en 652), voor het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht d.d. 1291 maart 18, 1291 maart 25, 1291 juni 1 en 1291 juni 18 (Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nr. 1643a, 1763, 1643b en 1764), voor het cisterciënzerklooster Dalheim d.d. 1294 mei 26 (Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nr. 665), alsmede een oorkonde van schout en schepenen van Sint-Pieter te Maastricht d.d. 1294 april 25 (Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nr. 816a). Bijgevolg kan deze scriptor worden gelokaliseerd in het milieu van de schepenbank van Maastricht.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is moeilijk zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 51

Économique

1286 maart 7

Jan van Breill renonce à son droit sur certains assujettis aux accises nommés et leurs parents (à Übach) au profit de l'abbaye de Thorn.

Chapitre de St Servaas

Numéro 51

Église

1284 januari 29

Quatre archevêque s et 15 évêques accordent une indulgence de quarante jours à tous ceux qui contribuent à la construction d'un nouveau pont en pierre sur la Meuse à Maastricht, en remplacement du pont en bois qui s'est effondré en 1275.

Vier aartsbisschoppen en vijftien bisschoppen verlenen een aflaat van veertig dagen aan allen die bijdragen aan de bouw van een nieuwe stenen brug over de Maas te Maastricht, ter vervanging van de in 1275 ingestorte houten brug.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 439. Blijkens de incisie in de pliek met de rest van een dubbele perkamenten staart, was deze oorkonde voorzien van een (losgeraakt) transfix met de goedkeuring door Jan IV, bisschop van Luik, d.d. 1287 mei 8.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^odoor 15^e-eeuwse hand: Indulgentie concesse super constructione pontis. – 2^odoor 15^e-eeuwse hand: P. de Hoyo.

Bezegeling: vijfentwintig bevestigingsgaatjes voor negentien zegels; acht uithangend bevestigde zegels, die aangekondigd zijn, namelijk: S4 van Petrus, aartsbisschop van Oristano, van rode was, beschadigd. – S7 van Guido, bisschop van Pavia, van rode was, beschadigd. – S8 van Bartholomeus, bisschop van Tortiboli, van rode was, beschadigd. – S9 van Acerus, bisschop van Växjö, van rode was, beschadigd. – S12 van Otbert, bisschop van Asti, van rode was, beschadigd, met gaaf tegenzegel CS12. – S16 van een niet te identificeren aartsbisschop of bisschop, van rode was, beschadigd. – S18 van Simeon, bisschop van Bagnoregio, van rode was, beschadigd. – S19 van Vincentius, bisschop van Porto, van rode was, beschadigd; en elf bevestigingen voor de aangekondigde zegels van de drie aartsbisschoppen en de overige bisschoppen; boven de laatste bevestiging staat op de pliek: Gaetanus, maar dit correspondeert niet met de twee daaronder hangende zegels. Voor de problematische identificatie, een beschrijving en afbeelding van S4, S7, S8, S9, S12, S16, S18 en S19, zie Venner, ‘Exoten in Limburg’, respectievelijk 27, afb. 2, 29, afb. 9, 29, afb. 10, 29, afb. 11, 27, afb. 3 en 4, 31, afb. 13, 28, afb. 5 en 30, afb. 12 en 12a.

Afschriften

B. eerste helft 17^e eeuw (vóór 1648), Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 11 (cartularium) = Cartularium ecclesiae collegialis Sancti Servatii Traiecti ad Mosam, tomus primus, pontificalia et episcopalia, fol. 4r-5v, onder caput: Episcopalia, en onder de rubriek: Indulgentie concesse super constructione pontis, afschrift geauthenticeerd door Hendrik Lenssens, kapittelsecretaris en openbaar notaris, geadmitteerd door de Raad van Brabant, naar A. – [C]. niet voorhanden, maar bekend uit D, cartularium van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht = Liber A, fol. 1 en 172. – D. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 464-466, onder de rubriek: Indulgentie concesse a quatuor archiepiscopis et quindecim episcopis iis qui contribuunt ad profectionem pontis lapidei supra Mosam in oppido Traiectensi, 4 kalendas februarii 1284, gewaarmerkt afschrift door G.J. Lenarts, stadssecretaris van Maastricht, naar A.

Uitgaven

a. Sedulius, Diva Virgo, 10-11 (onvolledig). – b. ‘Notice historique' (onvolledig), 106, naar a. – c. Schaepkens, ‘Anciens diplȏmes’, 384-386 (gedateerd 1284), naar A. – d. Willemsen, ‘Inventaire’, 182-184, nr. 15, naar A.

Regesten

Habets, ‘Codex diplomaticus’, 47, nr. 83. – Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 260-261, nr. 215. – Haas, Chronologische lijst, 78, nr. 203. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 100, nr. 439.

Ontstaan en samenhang

Onderhavige oorkonde is gebruikt voor de redactio van de oorkonde van Bonaventura, bisschop van Ceos, die op 24 februari 1289 een aflaat verleent (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 60). Voor de bevestiging van onderhavige oorkonde door Jan IV, bisschop van Luik, d.d. 1287 mei 8, zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 57.

Datering

Onderhavige oorkonde is gedateerd op 29 januari in het derde pontificaatsjaar van paus Martinus IV, dat loopt van 23 maart 1283 tot en met 22 maart 1284. Bijgevolg is deze oorkonde gedateerd in 1284.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet altijd goed zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 52

Économique

1287 januari 23

Osto de Thorn vend à l'abbesse de Thorn la ferme Cuevorde, située près de Thorn, dont il obtiendra les accises.

Chapitre de St Servaas

Numéro 52

Économique

1284 mei 3

Les échevins de Maastricht certifient qu'Arnoud, ancien maître d'œuvre de l'église St Servaas à Maastricht, sa femme et leurs enfants ont renoncé à un cijns annuel de sept shillings, leks et quatre pence, établi sur la maison (à Maastricht) dans laquelle vit Hendrik l'Ancien, coupeur de viande.

Thorn

Numéro 53

Mentions légales

1287 juli 3

Le doyen et le chantre du chapitre Notre-Dame de Maastricht ont demandé, au nom de l'abbesse et du couvent de Thorn, d'une part, et du curé de Thorn, d'autre part, de consulter le doyen et le chapitre de la cathédrale de Liège au sujet du règlement de leur différend concernant les dîmes novales dans la paroisse de Thorn. Le doyen et le chantre du chapitre de Notre-Dame désignèrent Jean, vicaire de Thorn, comme leur représentant pour obtenir ce conseil juridique à Liège.

Chapitre de St Servaas

Numéro 53

Économique

1285 maart 4

Jean Ier, duc de Brabant, ordonne à ses hommes de Maastricht de faire moudre leur grain au moulin du chapitre de Saint-Servaas à Maastricht.

Jan I, hertog van Brabant, gelast zijn mannen te Maastricht hun graan te laten malen in de molen van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 819.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 15^e-eeuwse hand: Mandatum domini (door schrijfhand bovengeschreven) Iohannis (door schrijfhand bovengeschreven), ducis Iohannis (door latere hand bovengeschreven) Brabancie, ad scultetum penale super facto molendini brachii / cap/4. – 2^o door 16^e-eeuwse hand: anno 1284 / 98. – 3^o door 17^e-eeuwse hand:II / In capsula ducalium / excopiatum 6. – 4^o door 18^e-eeuwse hand: JO 17.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat aangekondigd is, namelijk: S1 van Jan I, hertog van Brabant, van bruine was, beschadigd, met CS1, gaaf. Voor een beschrijving en afbeelding van S1 en CS1, zie Venner, ‘Zegels’, nr. 51.

Afschriften

B. 17^e eeuw, Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 12 (cartularium) = Cartularium ecclesie collegialis Sancti Servati (aldus) Trajecti ad Mosam, tomus secundus, Documenta imperialia et ducalia, fol. 4r-4v, onder caput: Ducalia, en onder de rubriek: Mandatum domini Iohannis, ducis Brabantie, penale ad schultetum super facto molendini brasii, gewaarmerkt afschrift door Hendrik Lenssens, kapittelsecretaris en openbaar notaris, geadmitteerd door de Raad van Brabant, naar A. – C. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 463, onder de rubriek: Mandatum Ioannis, ducis Brabantie, de molendino brasii ad ecclesiam Sancti Servatii pertinente, anno 1283, die martis post Letare, mogelijk naar A. – D. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 465, onder de rubriek: 1285, Mandatum Ioannis, ducis Brabantie, de molendino brasii ad capitulum Sancti Servatii a hominibus ducis frequendando, anno Domini 1284, die qua cantatur Letare Ierusalem, mogelijk naar A.

Uitgave

Niet eerder uitgegeven.

Regesten

Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 262, nr. 217. – Haas, Chronologische lijst, 79-80, nr. 207. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 150, nr. 819.

Datering

Het gebruik van de paasstijl door de hertogen van Brabant is aangenomen, zie Camps, ONB I, XXI.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet altijd goed zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 54

Économique

1287 juli 13

Guda (de Rennenberg), abbesse, et le couvent de l'abbaye de Thorn donnent à Jan van Baexem, curé de Thorn, du seigle et de l'avoine annuels tant qu'il vivra. Au risque de perdre ce don, Jan promet d'ccepter officiellement une confirmation papale ou autre en faveur de l'abbesse et du couvent concernant le prélèvement de deux tiers des dîmes sur des terrains nouveaux dans les paroisses dont ils ont le droit de patronage. Si une charte doit être rédigée à cette fin, il la scellera de son propre sceau.

Chapitre de St Servaas

Numéro 54

Économique

1285 juni 20

Les échevins de Maastricht certifient qu'Arnoud, desservant de l'église Saint-Servatius à Maastricht, et sa femme Margareta ont fait don d'un cijns annuel d'un mark Luiks, établi sur la maison avec la grange derrière elle (à Maastricht) occupée par Adam, fabricant de pots en cuivre, au profit de six autels dans l'église, ainsi que du même cijns annuel au doyen et au chapitre de Saint-Servatius pour sa prière annuelle.

Thorn

Numéro 55

Mentions légales

1287 juli 14

Alexander et Hendrik, respectivement doyen et chantre du chapitre de Notre-Dame à Maastricht, sont nommés arbitres dans un litige entre l'abbesse et le couvent de l'abbaye de Thorn, d'une part, et Jan, curé de Thorn, d'autre part, au sujet des dîmes novales dans la paroisse de Thorn, du canonicat, de la prébende de Jan et de certains droits paroissiaux. Après avoir pris connaissance de la charte contenant le compromis et après une délibération compétente, ils ont rendu leur jugement et les deux parties s'y sont soumises volontairement.

Alexander, deken, en Hendrik van Houthorne, cantor van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht, doen uitspraak in het geschil tussen abdis en convent van de abdij van Thorn enerzijds en Jan, pastoor van de parochiekerk van Thorn, anderzijds inzake de novale tienden in de parochie van Thorn, het kanonikaat, zijn prebende en zekere parochiale rechten.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 01.187A, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 68.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^odoor 16^e-eeuwse hand: Declaratio arbitralis ex parte capituli et pastoris in Thoren super decimis tam maioribus, minutis quam novalibus et multis aliis, 1287. ‒ 2^odoor 17^e-eeuwse hand: T doorgestreept. ‒ 3^odoor 18^e-eeuwse hand: I.

Bezegeling: vijf uithangend bevestigde zegels, die aangekondigd zijn, namelijk: S1 van Alexander, deken van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht, van bruine was, beschadigd, met op de zegelstaart decanus. ‒ S3 van Guda van Rennenberg, abdis van Thorn, van bruine was, beschadigd, met op de zegelstaart abbatissa. ‒ S4 van het convent van de abdij van Thorn, van bruine was, beschadigd, met op de zegelstaart conventus. ‒ S5 van Jan van Baexem, pastoor van de parochiekerk van Thorn, van bruine was, beschadigd, met op de zegelstaart investitus. ‒ S6 van Jan, proost van het Sint-Andreaskapittel te Keulen, van bruine was, licht beschadigd, met op de zegelstaart [***un***]; en drie bevestigingsplaatsen, vermoedelijk voor de overige drie overige aangekondigde zegels van Hendrik, cantor van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht, (LS2), van Jan van Geistingen, kanunnik van het Sint-Pieterskapittel te Kortessem, met op de zegelstaart Iohannes de (LS7) en van Hendrik van Baexem, ridder, met op de zegelstaart H. de (LS8), Voor een beschrijving en afbeelding van S1, S3, S4, S5 en S6, zie Venner, ‘Zegels Thorn’, respectievelijk 24-25, 34, 32-34, 35 en 20-21.

Afschriften

B. eerste helft 15^e eeuw, Ibidem, toegangsnr. 01.187B, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 1628 (voorheen cartularium nr. 1) = Cartularium abbatiae imperialis Thorensis, 966-1600, p. 98-99 (oude fol. 53v-54r), onder de rubriek: E, Concordia inter abbatissam et conventum Thorensem cum Iohanne de Baexen, investito parrochialis ecclesie Thorensis, naar A. – C. 1669, Ibidem, toegangsnr. 01.187B, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 1629 = Codex of cartularium IV, 992-1762 (band notariële afschriften abdij Thorn), p. 53-55, authentiek afschrift door J. Bachuys, apostolisch notaris, naar A.

Uitgave

Niet eerder uitgegeven.

Regesten

Franquinet, Beredeneerde inventaris Thorn, 67-69, nr. 43 (gedateerd 1287 juli 29). – Habets, Archieven Thorn, 60-61, nr. 68 (gedateerd 1287 juli 29). – Haas, Chronologische lijst, 83, nr. 219.

Samenhang

Voor het verzoek om juridisch advies door deken en cantor van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht aan deken en kapittel van de domkerk te Luik, alsmede het verzoek aan de bisschop van Luik om de scheidsrechtelijke uitspraak te bekrachtigen, zie respectievelijk nrs. 53 en 58.

Chapitre de St Servaas

Numéro 55

Économique

1285 juni 25

Les échevins de Maastricht ont fait une charte selon laquelle Arnoud, desservant de l'église St Servaas à Maastricht, sa femme et leurs enfants ont renoncé à un cijns annuel d'un mark Luiks, établi sur sa résidence (à Maastricht), au profit du doyen et du chapitre de St Servaas.

Thorn

Numéro 56

Varia

1287 augustus 9

William, prévôt de Sint-Gerlach à Houthem, donne une copie de la charte du (25 décembre 1231-23 septembre) 1232 concernant la vente par Jan Gruszere de champs à Houthem, revables d'accises au monastère Sint-Gerlach, avec le consentement de l'église Notre-Dame de Thorn.

Chapitre de St Servaas

Numéro 56

Économique

1285 oktober 6

Les échevins de Maastricht ont accordé à Gerard van Boxberc le transfert d'un cens annuel de dix-huit shillings Luiks, établi sur la maison de Reinier, fils de feu Anton, au profit de six autels de l'église St Servaas de Maastricht.

Thorn

Numéro 57

Église

1287 augustus 24

Guda de Rennenberg, abbesse, et le couvent de l'abbaye de Thorn fondent un béguinage à Thorn pour douze béguines et assignent à cette fin biens, rentes et revenus de l'abbaye à Eisden, provenant des biens de Mabilia, veuve de Hendrik, lui, gardien d'Eisden et des biens de ses enfants. Guda et le couvent mettent ces biens en gage au profit de la béguine Ida, veuve d'Hendrik Pauwens, et ils prévoient également des stipulation pour leur utilisation. Enfin, ils définissent les obligations des béguines.

Chapitre de St Servaas

Numéro 57

Église

1287 mei 8

Jean IV (de Flandre), évêque de Liège, approuve la charte d'indulgence datée du 29 janvier 1284 de quatre archevêques et 15 évêques concernant la construction d'un pont de pierre sur la Meuse à Maastricht.

Jan IV (van Vlaanderen), bisschop van Luik, hecht zijn goedkeuring aan de aflaatoorkonde d.d. 1284 januari 29 van vier aartsbisschoppen en vijftien bisschoppen inzake de bouw van een stenen brug over de Maas te Maastricht.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 440. Oorspronkelijk getransfigeerd aan de aflaatoorkonde d.d. 1284 januari 29.

Aantekening op de achterzijde: 1^e door 17^e-eeuwse hand: In capsula episcopalium, excopiatum numero 5^o.

Bezegeling: één bevestigingsplaats, vermoedelijk voor het aangekondigde zegel van Jan IV van Vlaanderen, bisschop van Luik (LS1).

Afschriften

B. eerste helft 17^e eeuw (vóór 1648), Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 11 (cartularium) = Cartularium ecclesiae collegialis Sancti Servatii Traiecti ad Mosam, tomus primus, pontificalia et episcopalia, fol. 5r, onder caput: Episcopalia, afschrift geauthenticeerd door Hendrik Lenssens, kapittelsecretaris en openbaar notaris, geadmitteerd door de Raad van Brabant, naar A. – [C]. niet voorhanden, maar bekend uit D, cartularium van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht = Liber A, fol. 1v en 173. – D. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 466, onder de rubriek: Episcopus Leodiensis approbat et laudat indulgentias datas ab archiepiscopis et episcopis eis qui contibuunt (aldus) ad refectionem pontis Mose, 10 maii 1284, gewaarmerkt afschrift door G.J. Lenarts, stadssecretaris van Maastricht, mogelijk naar A.

Uitgave

a. Schaepkens, ‘Archives’, 166, naar A.

Regesten

Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 263, nr. 220. – Haas, Chronologische lijst, 82, nr. 215. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 100, nr. 440.

Samenhang

Voor de aflaatoorkonde van de vier aartsbisschoppen en vijftien bisschoppen d.d. 1284 januari 29, zie Collectie Sint-Servaas, nr. 51.

‍

Thorn

Nummer 58

Mentions légales

1287 oktober 1 

Guda (van Rennenberg), abdis, en het convent van de abdij van Thorn alsmede Jan, pastoor van Thorn, verzoeken Jan (van Vlaanderen), bisschop van Luik, de uitspraak van de scheidslieden inzake hun geschil over de tienden te Thorn te bekrachtigen.

Chapitre de St Servaas

Nummer 58

Économique

1287 juni 25

Les échevins de Maastricht chargent Florens, leur collègue échevin, au nom de l'abbé et du couvent du Val-Dieu (à Aubel) de donner une maison, située près de la maison de Hac au pont de Maastricht, à Godfried Ulnere moyennant une accise hebdomadaire de quatorze schellings liégeois et une accise annuelle de trois chapons.

Thorn

Nummer 59

Économique

1289 januari 19

Osto van Thorn genaamd van Cuevorde onderwerpt zich aan de uitspraak van de scheidslieden inzake het geschil tussen hem en abdis en convent van de abdij van Thorn betreffende het contract, de oorkonden en de gang van zaken rond de verkoop van een lijfrente. Hij belooft noch de abdis en het convent noch hun vazallen, hoevenaars, pachters en andere mannen hierover nooit meer lastig te vallen, op straffe van een boete. Voor het geval hij in gebreke blijft, stelt hij drie borgen aan.

Osto van Thorn genaamd van Cuevorde onderwerpt zich aan de uitspraak van de scheidslieden inzake het geschil tussen hem en abdis en convent van de abdij van Thorn betreffende het contract, de oorkonden en de gang van zaken rond de verkoop van een lijfrente van 50 mark Luiks en hij belooft noch de abdis en convent noch hun vazallen, hoevenaars, pachters en andere mannen hierover ooit nog lastig te vallen.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 01.187A, archief Vrije Rijksheerlijkheid Thorn, inv. nr. 72. Beschadigd.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^odoor eind 13^e-eeuwse hand: Solutione de Oystone. – 2^odoor 17^e-eeuwse hand: Quitancia Oystonis de Thoren capitulo facta super quadam pensione summa perpetuo quitata, 1288. ‒ 3^odoor 17^e-eeuwse hand: T doorgestreept. ‒ 4^odoor 18^e-eeuwse hand: V. ‒ 5^odoor 18^e-eeuwse hand: Q.

Bezegeling: zes uithangend bevestigde zegels, die aangekondigd zijn, namelijk: S4 van Christiaan, heer van Limbricht, ridder, van bruine was, beschadigd. – S7 van Wolter, cantor van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht, van bruine was, beschadigd, met CS7, klassiek intaglio. – S8 van Hendrik, cantor van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht, van bruine was, licht beschadigd. – S9 van Michiel, scholaster van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht, van bruine was, beschadigd. – S10 van Adolf, kanunnik van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht, van bruine was, beschadigd. – S11 van Hendrik, deken van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Maastricht, van bruine was, beschadigd; en vijf bevestigingsplaatsen voor de aangekondigde zegels van Walram, heer van Valkenburg en Monschau, Christiaan, heer van Limburg, de abdis van Thorn, het convent van de abdij van Thorn en Koenraad van Nythusen, kanunnik van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht. Voor een beschrijving en afbeelding van S4, S7, S8, S9, S10 en S11, zie Venner, ‘Zegels Thorn’, respectievelijk 46, 27, 26, 25, 26 en 25.

Uitgaven

a. Franquinet, Beredeneerde inventaris Thorn, 71-75, nr. 46, naar A. – b. Habets, Archieven Thorn, 64-66, nr. 72, naar a.

Regest

Haas, Chronologische lijst, 86, nr. 227.

Datering

Het gebruik van paasstijl in het bisdom Luik is verondersteld, zie Camps, ONB I, XXI, en Dillo en Van Synghel, ONB II, XVI.

Chapitre de St Servaas

Nummer 59

Économique

1288 april 24

Les échevins de Maastricht certifient que Jan van Cadier et Macharius, son fils, ont renoncé à une accise annuelle de dix schellings liégeois,, établie sur leur maison de Wyck (à Maastricht), en faveur d'Aleid, béguine, veuve de Dirk van Wyck.

Thorn

Numéro 60

Économique

1292 september 15

Le roi romain Adolf confirme et renouvelle le don confirmé et renouvelé par le roi romain Otto I par Ansfried à Kessel et Echt à l'abbaye de Thorn en 950.

Chapitre de St Servaas

Numéro 60

Église

1289 februari 24

Bonaventure, évêque de Ceos, épiscopat de Jean (IV de Flandre), évêque de Liège, informe le prévôt, le doyen et le chapitre de Saint-Servais à Maastricht qu'il accorde une indulgence d'un an à ceux qui, s'étant confessés et ayant communié, visiteront l'église de Saint-Servais aux fêtes de Saint-Servatius, Monulfus et Gondulfus, de la consécration de l'église et du transfert des reliques de Saint-Servais.

Bonaventura, bisschop van Ceos, wijbisschop van Jan (IV van Vlaanderen), bisschop van Luik, bericht aan proost, deken en kapittel van Sint-Servaas te Maastricht dat hij een aflaat verleent van één jaar aan degenen die na gebiecht te hebben en ter communie te zijn geweest de Sint-Servaaskerk bezoeken op de feesten van de heilige Servaas, Monulfus en Gondulfus, van de kerkwijding en van de overbrenging van de relieken van Sint-Servaas.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 64.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 14^e-eeuwse hand: Indulgencia episcopi Leodiensis pro festis sanctorum Seruacii, Monulphi et Gendulphi et eorum octavis (hierna toegevoegd) et dedicacionis ecclesie. – 2° door 15^e-eeuwse hand: Indulgencie unius anni / 36 / x/A. – 3° door 17^e-eeuwse hand: 22, in capsula episcoporum / excop. num. 6°.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat aangekondigd is, namelijk: S1 van Bonaventura, bisschop van Ceos en wijbisschop van Luik, van bruine was, beschadigd. Voor een beschrijving en afbeelding van S1, zie Venner, ‘Zegels’, nr. 13.

Afschrift

B. eerste helft 17^e eeuw (vóór 1648), Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 11 (cartularium) = Cartularium ecclesiae collegialis Sancti Servatii Traiecti ad Mosam, tomus primus, pontificalia et episcopalia, fol. 6r-7r, onder caput: Episcopalia, en onder de rubriek: Indulgentia episcopi Leodiensis pro festis sancti Seruatii, sanctorum Monulphi et Gondulphi et eorum octavis et dedicationis ecclesie, afschrift geauthenticeerd door Hendrik Lenssens, kapittelsecretaris en openbaar notaris, geadmitteerd door de Raad van Brabant, naar A.

Uitgave

a. Bock en Willemsen, Antiquités sacrées, Appendices, nr. 3 (gedateerd 1289 maart 8), naar A.

Regesten

Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 263-264, nr. 221 (gedateerd 1289 maart 8). – Haas, Chronologische lijst, 86, nr. 228. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 55, nr. 64.

Ontstaan en samenhang

Voor de redactio van onderhavige oorkonde is gebruik gemaakt van de oorkonde d.d. 1284 januari 29, waarin vier aartsbisschoppen en vijftien bisschoppen een aflaat verlenen (zie Collectie Sint-Servaas, nr. 51). Voor de aflaatverleningen aan het Sint-Servaaskapitttel, zie Koldeweij, Der Gude Sente Servas, 6-8, met afbeelding van onderhavige oorkonde.

Datering

Het gebruik van de paasstijl in het bisdom Luik is verondersteld, zie Camps, ONB I, XXI, en Dillo en Van Synghel, ONB II, XVII.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet altijd goed zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 61

Économique

1292 september 15

Le roi romain Adolphe confirma l'abbesse et le couvent de Thorn dans la possession des biens à Medemblik, dans le comté de Frise et en Basse-Meuse, que le comte Ansfried avait donnés à l'abbaye après les avoir reçus du roi Otton III.

Chapitre de St Servaas

Numéro 61

Économique

1289 september 15

Les échevins de Maastricht certifient que Florens, leur collègue échevin, a acheté à Reinier, fils de Frank Proost, et à son fils Jan, une accise annuelle de six schellings, établie sur une maison dans laquelle vit Dame Bela van Haasdal, située en dehors de la Minderbroederspoort (à Maastricht), ainsi qu'une accise annuelle de trois schellings, une obole et un quart de chapon, à percevoir de la maison appelée van Linne. Reinier et Jan renoncent à ces biens en faveur de l'abbaye du Val-Dieu (à Aubel).

Schepenen van Maastricht oorkonden dat Florens, hun medeschepen, een jaarlijkse cijns van zes penning, gevestigd op een huis waarin vrouwe Bela van Haasdal woont, gelegen buiten de Minderbroederspoort (te Maastricht), heeft gekocht van Reinier, zoon van Frank Proost, en diens zoon Jan, alsmede een jaarlijkse cijns van drie penning, één obool en een kwart van een kapoen, te ontvangen uit het huis, genaamd van Linne. Reinier en Jan hebben afstand gedaan van deze goederen ten behoeve van de abdij van Val-Dieu (te Aubel).

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 459.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 14^e-eeuwse hand: Littere Vallis Dei sigellate (aldus) sigellis (aldus) scabinorum Traiectensium super censu acquisito supra domum, sittam (aldus) iuxta fratres Minores in Traiecto, ad opus dicte Vallis Dei. – 2^o door 15^e-eeuwse hand: R. / c 23. – 3^o door 16^e-eeuwse hand: 288 / 1289.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat niet aangekondigd is, namelijk: S2 eerste zegel van Levalus (de Lata Platea), schepen van Maastricht, van bruine was, beschadigd; en één bevestigingsplaats, vermoedelijk voor het niet aangekondigde zegel van Bruno (supra Domum), schepen van Maastricht (LS1). Voor een beschrijving en afbeelding van S2, zie Venner, ‘Maastrichtse schepenzegels’, 176, nr. 42, en 177.

Afschrift

Niet voorhanden.

Uitgave

a. Nève, De dertiende-eeuwse schepenoorkonden, 74-75 (met onvolledige vertaling), nr. 1289.09.15, naar A.

Regesten

Doppler, ‘Schepenbrieven’, 29-30, nr. 15. – Haas, Chronologische lijst, 87, nr. 231. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 102, nr. 459.

Ontstaan

Onderhavige oorkonde is geschreven door een scriptor die schepenoorkonden van Maastricht mundeert voor de abdij van Val-Dieu te Aubel d.d. 1289 november 15 (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 62), voor de Broederschap der kapelanen van Sint-Servaas te Maastricht d.d. 1290 januari 28 (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 63), een priester te Maastricht d.d. 1290 mei 26 (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 64) en voor het Sint-Servaaskapittel te Maastricht d.d. 1290 november 8 (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 65). Bijgevolg kan deze scriptor worden gelokaliseerd in het milieu van de schepenbank van Maastricht.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet altijd goed zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 62

Économique

1292 september 15

Le roi Adolphe confirme et renouvelle les libertés et les droits accordés par le roi Henri II au monastère de Thorn concernant le marché, le péage et la juridiction de Thorn et des églises de Beek, Hemert et Avezaath.

Chapitre de St Servaas

Numéro 62

Économique

1289 november 15

Les échevins de Maastricht certifient que Reinier van Trappis, Ida, sa femme, et leur enfant ont renoncé à une accise annuelle de quarante schellings de Louvain et six chapons, établie sur la maison dans laquelle vit Gillis Cumene, ceci au profit de l'abbaye du Val-Dieu (à Aubel).

Thorn

Numéro 63

Économique

1292 september 17

Le roi romain Adolphe annonce qu'à la demande de l'abbesse et du couvent de l'abbaye de Thorn, il a approuvé et confirmé la charte de Reinald Ier, comte de Gueldre, datée du 12 décembre 1282, concernant la renonciation aux droits d'impôts et de requêtes par Guillaume II, seigneur de Horn (et d'Altena), en tant que procurateur du pays de Thorn.

Chapitre de St Servaas

Numéro 63

Économique

1290 januari 28

Les échevins de Maastricht certifient que Herbert van de Nieuwstraat, sa femme et leurs enfants ont renoncé à un intérêt annuel de trente schellings liégeois, dont vingt schellings sont établis sur la moitié de la maison des enfants de feu Herbert van Tweebergen et dix sur la maison de Maniard située près du pont de la Meuse à Maastricht, en faveur de Dirk van Eynenberg, Udo, chanoine du chapitre de Saint-Servais à Maastricht, Lambert van Tweebergen et Lambert Grinart, chevaliers, procurateurs de l'autel fondé par feu Godfrey van Scherwier.

Schepenen van Maastricht oorkonden dat Herbert van de Nieuwstraat, zijn echtgenote en hun kinderen afstand hebben gedaan van een jaarlijkse rente van dertig schelling Luiks, waarvan twintig schelling gevestigd is op het halve huis van de kinderen van wijlen Herbert van Tweebergen en tien op het huis van Maniard, gelegen aan de Maasbrug te Maastricht, ten behoeve van Dirk van Eynenberg, Udo, kanunnik van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht, Lambert van Tweebergen en Lambert Grinart, ridders, procuratoren van het altaar dat wijlen Godfried van Scherwier heeft gesticht.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002H, archief Broederschap der kapelanen van Sint-Servaas te Maastricht, 1139-1797, inv. nr. 144.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door eind 13^e-eeuwse hand: Nota quod cum ista littera et cum (hierna doorgestreepte a) alia requiruntur nisi solum XXX solidi bone monete. – 2^o door 17^e-eeuwse hand: Duobus Montibus.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat niet aangekondigd is, namelijk: S1 van Jan Suevus, schepen van Maastricht, van bruine was, beschadigd; en twee bevestigingsplaatsen, vermoedelijk voor de niet aangekondigde zegels van Florens, (zoon van wijlen Gozewijn Rufus), en Frank (van Rufus Clippeus), schepenen van Maastricht (LS2 en LS3). Voor een beschrijving en afbeelding van S1, zie Venner, ‘Zegels klooster Sint-Gerlach’, 162.

Afschrift

Niet voorhanden.

Uitgaven

a. Willemsen, ‘Inventaire’, 187-188, nr. 18, naar A. – b. Nève, De dertiende-eeuwse schepenoorkonden, 75-77 (met onvolledige vertaling), nr. 1290.01.28, naar A.

Regesten

Doppler, ‘Schepenbrieven’, 30-31, nr. 17. – Haas, Chronologische lijst, 87, nr. 233. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 219, nr. 144.

Ontstaan

Deze oorkonde is geschreven door een scriptor die schepenoorkonden van Maastricht mundeert en kan worden gelokaliseerd in het milieu van de schepenbank van Maastricht, zie Collectie Sint-Servaas, nr. 61 onder Ontstaan.

Datering

Het gebruik van de paasstijl in het bisdom Luik is verondersteld, zie Camps, ONB I, XXI, en Dillo en Van Synghel, ONB II, XVII.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet altijd goed zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 64

Économique

1293 september 15

Jean Ier, duc de Brabant, donne à l'abbesse et au couvent de l'abbaye de Thorn les accises annuelles de la paroisse de Bergejik, au sujet desquelles il avait un différend avec eux.

Chapitre de St Servaas

Numéro 64

Économique

1290 mei 26

Les échevins de Maastricht ont accordé à Arnoud, maître d'œuvre, à sa femme et à leurs enfants une renonciation à une accise annuelle de vingt schellings liégeois, établi sur la maison qui appartenait à Hendrik Hellincharst (à Maastricht), au profit de Garsilius, prêtre de la chapelle Saint-Georges à Maastricht.

Thorn

Numéro 65

Économique

1294 januari 20

Guda (van Rennenberg), abbesse de Thorn, annonce le partage entre Jan van Leveroy et ses sœurs Erkenrade et Margareta des héritages qu'ils tiennent de l'abbaye à Leveroy, Weert et ailleurs en accises, rentes et keurmede.

Chapitre de St Servaas

Numéro 65

Économique

1290 november 8

Les échevins de Maastricht certifient que Reinier de Mosa, sa femme et leurs enfants ont renoncé à une accise annuelle de vingt schellings liégeois, établie sur la maison de Jutta, veuve de Wijnand, changeur, située au Munt (à Maastricht), au profit de six autels dans l'église de Saint Servais à Maastricht.

Thorn

Numéro 66

Économique

1294 maart 12

Raas II van Gavere, seigneur de Liedekerke et de Breda, reconnaît qu'Agnès van Zottegem et Wouter, son fils, ont une juridiction inférieure sur la seigneurie de Hulten jusqu'à concurrence de cent schellings louvanistes et que les habitants de Hulten leur doivent aussi taxe et service, à l'exception des participants à la défense des terres communales.

Chapitre de St Servaas

Numéro 66

Économique

1290 december 16

Le doyen et le chapitre de St Servais à Maastricht remettent une copie de la charte du roi romain Henri V datée de 1109.

Thorn

Numéro 67

Économique

1297 oktober 26

Guda (van Rennenberg), abbesse de Thorn, donne à Arnoud van der Biestraten la propriété de Gilze, précédemment donnée par Jacob, doyen de Hilvarenbeek, à l'aumônerie de Thorn, moyennant une accise annuelle, qui est également établie sur la maison et la cour d'Arnoud avec 3½ arpent de terre et le droit de seigneurie.

Chapitre de St Servaas

Numéro 67

Église

1291 januari 3

Gerhard, prévôt du chapitre de Saint-Servais à Maastricht, fait savoir qu'il approuve la décision du chapitre d'accorder la prébende de la deuxième année après le décès d'un chanoine à la fabrique de l'église.

Thorn

Numéro 68

Église

1299 mei 22 en 25

Guda (van Rennenberg), abbesse, et le couvent de l'abbaye de Thorn, d'une part, et Jacob, curé de Gilze, d'autre part, concluent un accord en présence de maître Pieter van Awans, notaire, concernant les dîmes à Gilze, Molenschot, Bavel, Chaam, Lijndonk, Tervoort, Ginneken, Ulvenhout, Galder, Notsel, Üpelaar, Princenhage, Effen, Burgst, Overveld, Etten et Sprundel et demandent l'approbation et la confirmation de cet arrangement à l'évêque de Liège ; le chapitre de la cathédrale de Liège co-scelle à la demande des deux parties.

Chapitre de St Servaas

Numéro 68

Varia

1291 februari 20

Le roi des Romains Rodolphe Ier déclare avoir vu la charte de Gerhard, prévôt du chapitre de Saint-Servais à Maastricht, datée du 3 janvier 1291, dans laquelle il approuve la décision du chapitre d'accorder la prébende de la deuxième année après le décès d'un chanoine à la fabrique de l'église, qui n'a été ni biffée ni oblitcérée, et dont il reproduit le texte.

Rooms-koning Rudolf I vidimeert en bevestigt op verzoek van Gerhard, proost van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht, de oorkonde d.d. 1291 januari 3 waarin deze het kapittelbesluit goedkeurt om de prebende van het tweede jaar na het overlijden van een kanunnik aan de kerkfabriek toe te kennen.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 122.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 15^e-eeuwse hand: Confirmatio regis Rodulphi super fabrica (hierna aangevuld door andere hand) quod fructus pro secundo anno debeant spectare ad fabricam / C20. – 2^o door 15^e-eeuwse hand: Q m / I. / R. II n. – 3^o door 16^e-eeuwse hand: Anno 1291. – 4^o door 17^e-eeuwse hand: In capsa imperialium.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat aangekondigd is, namelijk: S1 van rooms-koning Rudolf I, van gele was, beschadigd. Voor een beschrijving en afbeelding van S1, zie Venner, ‘Zegels’, nr. 50.

Afschriften

B. tweede helft 14^e eeuw, Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 10 (cartularium) = [Liber privilegiorum], fol. 37r-37v (= nieuwe fol. 49r-49v), nr. 114, naar A. – C. 15^e eeuw, Ibidem, toegangsnr. 14.B001, archief kapittel van Onze Lieve Vrouw te Maastricht, 1096-1796, inv. nr. 31 (cartularium), fol. 196v-197v, onder de rubriek: Item tenores omnium et singulorum exhiborum sequuntur per ordinem in hunc modum et sunt tales, en onder caput: Item tenores litterarum imperialium recordacionis illustrissimi principis domini Rudolpi, Romanorum regis, sigillo eius ut apparuit regio albe cere rotundo in filis sericis rubei et viridis coloris impendente in quo ymago imperatoris in dextra ceptrum regale, in sinistra vero pommum imperiale, cruce superposita gestante in circumferentia vero hii caracteres: Rudolphus, Romanorum rex, semper augustus, expressi habebant bullatarum et sigillatarum sequuntur tales, naar A. – D. 17^e eeuw, Ibidem, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 12 (cartularium) = Cartularium ecclesie collegialis Sancti Servati (aldus) Trajecti ad Mosam, tomus secundus, Documenta imperialia et ducalia, fol. 54v-56r, onder caput: Imperialia, en onder de rubriek: Confirmat imperator Rodolphus quod post obitum canonicorum fructui secundi anni cedent fabrice, mogelijk naar A. – E. 1640, Ibidem, idem, inv. nr. 1741 (cartularium) = Liber sive regestum originis ecclesie Sancti Seruatii Traiec[tensis] illiusque privilegiorum, donationum ac iurium ex originalibus et libro chartarum manu Ioannis Choris, receptoris capituli, descriptorum, p. 93-94, onder de rubriek: Confirmat privilegium de anno fabrice, naar A. – F. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 469, onder de rubriek: Rudolphus, Romanorum rex, confirmat privilegium de anno fabrice in ecclesia Sancti Servatii, X^mo calendas martii anno 1291, gewaarmerkt afschrift door G.J. Lenarts, stadssecretaris van Maastricht, naar B.

Uitgaven

a. Bock en Willemsen, Antiquités sacrées, Appendices, nr. 4, naar C. – b. Winkelmann, Acta imperii II, 143-144, nr. 194, naar een afschrift uit een cartularium in Parijs, Bibliothèque Nationale, verkregen via G. Waitz.

Regesten

Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 266, nr. 227. – Haas, Chronologische lijst, 89, nr. 240. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 65, nr. 122.

Datering

Het gebruik van de kerststijl in de koninklijke kanselarij is aangenomen, zie Grotefend, Taschenbuch, 12. Het uitvaardigingsjaar 1291 stemt overeen met het achttiende regeringsjaar van rooms-koning Rudolf I, dat loopt van 23 oktober 1290 tot en met 22 oktober 1291. Een datering naar boodschapstijl of paasstijl is uitgesloten, aangezien rooms-koning Rudolf I op 15 juli 1291 is overleden.

Samenhang

Voor de gevidimeerde oorkonde van Gerhard, proost van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht, d.d 1291 januari 3, zie Collectie Sint-Servaas, nr. 67.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is moeilijk zichtbaar.

‍

Thorn

Numéro 69

Église

1299 mei 25

Guda (van Rennenberg), abbesse, et le couvent de l'abbaye de Thorn, d'une part, et Willem van Buggenum, curé de Beek, d'autre part, concluent en présence de maître Pieter van Awans, notaire public, un accord sur les dîmes à Beek et demandent l'approbation et la confirmation de cet arrangement à l'évêque de Liège ; le chapitre cathédral de Liège cosigne à la demande des deux parties.

Chapitre de St Servaas

Numéro 69

Mentions légales

1291 maart 17

Juge et échevins de la cour de Lenculen certifient que Jan de Molendino a promis une indemn ité perpétuelle à Hendrik de Molendino, son parent, pour une accise annuelle de neuf schellings, établie sur le moulin à tondre (à Maastricht), qu'il lui a vendu sous le gage de tous ses biens tenus de la cour de Lenculen, et en particulier une accise annuelle de neuf schellings et neuf chapons.

Thorn

Numéro 70

Église

1299 mei 29

Guda (van Rennenberg), abbesse, et le couvent de l'abbaye de Thorn, d'une part, et Jan van Baexem, curé de Thorn, d'autre part, concluent en présence de maître Pieter van Awans, notaire public, un accord concernant les dîmes à Beersel, Thorn, Haler, Stramproy et Baexem et demandent l'approbation et la confirmation de cet arrangement à l'évêque de Liège ; le chapitre de la cathédrale de Liège cosigne à la demande des deux parties.

Chapitre de St Servaas

Numéro 70

Économique

1291 mei 15

Les échevins de Maastricht certifient qu'Ida, veuve de Boudewijn Pape, et ses enfants Ida, Hendrik, Godfried et Jan ont renoncé à une accise annuelle de douze schellings liégeois et deux chapons comme allodium, établie sur une maison sur le Geer, en face de l'église Saint Hilaire (à Maastricht), près du Stenen Brug, en faveur de Tiloy de Cervo, viticulteur, et de ses héritiers.

Thorn

Numéro 71

Église

1299 mei 18, 23, 29 en juni 4

Guda (van Rennenberg), abbesse, et le couvent de l'abbaye de Thorn, d'une part, et les curés d'Oeteren, Gilze, Thorn, Beek, Eisden et Baarle, d'autre part, désignent, en présence de maître Pieter van Awans, notaire public, Robert van Millen et Willem van Hers comme leurs procureurs pour faire approuver par l'évêque de Liège ou le pape les accords conclus par l'abbesse, le couvent et les curés concernant les dîmes et autres droits au sein de leurs paroisses ; le chapitre de la cathédrale de Liège cosigne à la demande de toutes les parties.

Chapitre de St Servaas

Numéro 71

Mentions légales

1292 juli 3

Jean Ier, duc de Lorraine, de Brabant et de Limbourg, ordonne à son bailli de Maastricht d'accorder aux chanoines du chapitre de Saint-Servais à Maastricht de bonnes lettres de paix pour les procès et les litiges que les membres de leur famille ont avec autrui, à condition que les chanoines ne les prennent pas à leur compte et ne s'en mêlent pas.

Thorn

Numéro 72

Mentions légales

1299 juni 25

Adolf van Scherfte, Willem van Vormesnijt et Willem van Kemenade, chevaliers, déclarent que Geertrui, veuve de Gerlach van Übach, et ses fils Jan, Willem, Dirk et Gerlach ont été suffisamment indemnisés par Guda (van Rennenberg), abbesse, et le couvent de Thorn en raison de l'emprisonnement de Gerlach par une certaine personne, surnom mée Wraedsche.

Chapitre de St Servaas

Numéro 72

Mentions légales

1292 augustus 16

Lambert de Maastricht dit de Sint-Hilarius, notaire public, certifie qu'en présence de témoins et du doyen et du chapitre de Sint-Servais à Maastricht, d'une part, et d'Udo van Colmont, curé de Heer, d'autre part, il a été donné lecture d'un document dans lequel Udo, au profit de l'église de Sint-Servais, renonce aux droits qu'il pourrait avoir sur les dîmes novales à Heer, et qu'Udo a déclaré que tout cela était vrai.

Thorn

Numéro 73

Mentions légales

1300 maart 31

Raas II van Gavere, seigneur de Liedekerke et de Breda, reconnaît, après enquête, que les seigneurs de Breda n'ont pas droit au droit de patronage de l'église d'Etten, et que le curé de Gilze a le droit de présentation et de collation.

Chapitre de St Servaas

Numéro 73

Économique

1293 oktober 23

Les échevins de Maastricht certifient que Ida van de Hoge Brug, béguine, nièce de Marsilius, a renoncé à une accise annuelle de quinze schellings liégeois et un chapon, établie sur ses biens au Hoge Brug (à Maastricht) en faveur de Jutta, béguine, fille de Reinier van Susghen.

Schepenen van Maastricht oorkonden dat Ida van de Hoge Brug, begijn, nicht van Marsilius, afstand heeft gedaan van een jaarlijkse cijns van vijftien schelling Luiks en één kapoen, gevestigd op haar goederen in de Hoge Brug (te Maastricht) ten behoeve van Jutta, begijn, dochter van Reinier van Susghen.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 463-1. Getransfigeerd aan de oorkonde d.d. 1294 juni 25 (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 74).

Aantekeningen op de achterzijde: 1^odoor 15^e-eeuwse hand: XV solidos, I caponem. – 2^o door 15^e-eeuwse hand: In Alto Ponte. – 3^o door 16^e-eeuwse hand: Littera Iutte de Susghen / non invenitur in registro / 79. – 4^o door 16^e-eeuwse hand: R 96 / 1293 / X 24.

Bezegeling: twee uithangend bevestigde zegels, die niet aangekondigd zijn, namelijk: S1 van Jan Suevus, schepen van Maastricht, van bruine was, beschadigd. – S2 tweede zegel van Bruno supra Domum, schepen van Maastricht, van bruine was, beschadigd. Voor een beschrijving en afbeelding van S1 en S2, zie respectievelijk Venner, ‘Zegels klooster Sint-Gerlach’, 162, en Idem, ‘Maastrichtse schepenzegels’, 177, nr. 41.

Afschrift

Niet voorhanden.

Uitgave

a. Nève, De dertiende-eeuwse schepenoorkonden, 95-96 (met onvolledige vertaling), nr. 1293.10.23, naar A.

Regesten

Doppler, ‘Schepenbrieven’, 39, nr. 31. – Haas, Chronologische lijst, 95-96, nr. 259. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 103, nr. 463.

Lokalisering

De Altus Pons is de Sint-Bernardusstraat, vroeger de Helstraat, te Maastricht, zie Nève, De dertiende-eeuwse schepenoorkonden, 185, noot 56.

Ontstaan en samenhang

Onderhavige oorkonde is geschreven door een scriptor die twee originele schepenoorkonden van Maastricht mundeert voor de commandeur van de Duitse Orde en het klooster van Sint-Gerlach te Houthem d.d. 1293 mei 15 (zie Van Synghel, Oorkonden Sint-Gerlach, 165-166, nr. 38) en voor het Sint-Servaaskapittel te Maastricht d.d. 1296 februari 25 (zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 78). Bijgevolg kan deze scriptor worden gelokaliseerd in het milieu van de schepenbank van Maastricht. Voor de oorkonde d.d. 1294 juni 25, waar onderhavige oorkonde als transfix aan bevestigd is, zie Collectie Sint-Servaaskapittel, nr. 74.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet altijd goed zichtbaar.

‍

Chapitre de St Servaas

Numéro 74

Église

1294 juni 25

Les échevins de Maastricht certifient que Jutta, béguine, fille de Reinier van Susghen, a renoncé à une accise annuelle de quinze schellings liégeois et un chapon, comme mentionné dans la charte transfigurée datée du 23 octobre 1293, au profit du doyen et du chapitre de Sint-Servais à Maastricht pour les festivités instituées par Jan, prêtre, ancien maître d'hôtel, à l'occasion de la fête de Sainte-Barbe, et pour la célébration de sa messe annuelle.

Chapitre de St Servaas

Numéro 75

Mentions légales

1295 mei 21

L'official de la cour de Liège rend un jugement dans un procès entre le chapitre de Saint-Servais à Maastricht, d'une part, et Willem, seigneur de Horn, chevalier, d'autre part, au sujet des droits et possessions du chapitre de Saint-Servais à Weert, et il attribue au chapitre la haute et basse juridiction, la nomination des baillis et échevins, une partie des dîmes et autres possessions et revenus qui s'y trouvent.

De officiaal van het hof van Luik doet uitspraak in een proces tussen het Sint-Servaaskapittel te Maastricht enerzijds en Willem, heer van Horn, ridder, anderzijds inzake de rechten en bezittingen van het Sint-Servaaskapittel te Weert en hij wijst de hoge en lage rechtspraak, de aanstelling van schout en schepenen, een deel van de tienden en andere bezittingen en inkomsten aldaar toe aan het kapittel.

Origineel

A. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002A, archief kapittel van Sint-Servaas te Maastricht, 1062-1797, inv. nr. 885. Beschadigd met tekstverlies.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 15^e-eeuwse hand: Sententia diffinitiva per quam adiudicantur capitulo alta et bassa iurisdictio ville de Werta et plura alia iura (hierna toegevoegd door 16^e-eeuwse hand): per officialem Leodiense, XIX. – 2^o door 16^e-eeuwse hand: 19 / B II / 1295.

Bezegeling: één bevestigingsplaats, vermoedelijk voor het aangekondigde zegel van het officialaat van Luik (SD1).

Afschriften

[B]. niet voorhanden, maar bekend uit C, cartularium van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht = Liber A, fol. 92. – C. vóór 1768, Ibidem, toegangsnr. 22.001A, Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht, 14de-20ste eeuw, inv. nr. 199a (cartularium) = Diplomata Trajectensia de anno 800 ad 1664, p. 479-484, onder de rubriek: Sententia per compromissum data ab officiale Leodiense de bonis, iurisdictione, decimis, liberis et aliis iuribus in villa de Werth pertinentibus ad capitulum Sancti Servatii contra comitem Lossensem, in vigilia Pentecostes 1295, gewaarmerkt afschrift door G.J. Lenarts, stadssecretaris van Maastricht, mogelijk naar [B].

Uitgave

a. Hackeng, Het middeleeuwse grondbezit, 321-325, nr. 102a (onvolledig), naar A.

Regesten

Doppler, ‘Verzameling [800-1273]’, 269-270, nr. 232 (gedateerd 1294 mei 21). – Haas, Chronologische lijst, 99, nr. 270. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 158, nr. 885.

Samenhang

In onderhavige oorkonde is de invocatio en intitulatio alsmede de datatio uit de oorkonde van rooms-koning Hendrik IV d.d. 1062 geïnsereerd (zie Collectie Sint-Servaas, nr. 1).

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet altijd goed zichtbaar.

‍

Chapitre de St Servaas

Numéro 76

Économique

1295 oktober 6

Les échevins de Maastricht stipulent par chartes que Basilea et Mathilde, filles de Boudewijn de Molendino, ont transféré à Jan, chanoine de l'église de Xanten, au profit du chapitre de Saint Servais à Maastricht, une accise annuelle de sept schillings liégeois, établie sur une maison au Kersenmarkt (à Maastricht).

Chapitre de St Servaas

Numéro 77

Économique

1295 december 28

Willem van Sint-Servaas, échevin et adjoint du bailli Godfried van Colmont, et les échevins de Sint-Pieter font une charte selon laquelle Ida, épouse de Hendrik Mulart, et ses frères Folkwin et Reinier Schecters ont renoncé à un droit de succession annuel de vingt schillings liégeois, établi sur les biens d'Ida situés sur l'Île de l'autre côté de la Vieille Meuse, au profit du doyen et du chapitre de Sint-Servais à Maastricht, pour la messe anniversaire de Reinier, doyen de Xanten.

Chapitre de St Servaas

Numéro 78

Économique

1296 februari 25

Les échevins de Maastricht ont fait une charte selon laquelle Reinier, Parcifal, Anton, Homedeus Petrus et leurs compagnons, Lombards de Maastricht, ont renoncé à une accise annuelle de quatre marks liégeois, établie sur des maisons dans la Raamstraat et la Grachtstraat (à Maastricht), au profit du doyen et du chapitre de Sint-Servais à Maastricht.

Chapitre de St Servaas

Numéro 79

Économique

1296 november 30

Les échevins des deux cours de Maastricht ont donné acte à Oger van Borgharen, chevalier, gardien de Maastricht, de la cession des revenus que feu Jan, son fils, chanoine du chapitre de Saint-Servaas à Maastricht, avait acquis des frères des Biesen à Maastricht, aux provisoires de la Table du Saint-Esprit à Maastricht, au profit de trois messes anniversaires, à savoir pour lui-même, pour sa femme Oda et pour son fils Jan.

Schepenen van beide gerechten van Maastricht oorkonden dat Oger van Borgharen, ridder, voogd van Maastricht, de inkomsten die wijlen Jan, zijn zoon, kanunnik van het Sint-Servaaskapittel te Maastricht, had verworven van de broeders van de Biesen te Maastricht, heeft overgedragen aan de provisoren van de Tafel van de Heilige Geest te Maastricht ten bate van drie jaargetijden, namelijk voor hemzelf, voor zijn echtgenote Oda en voor zijn zoon Jan.

Originelen

A1. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.B002H, archief Broederschap der kapelanen van Sint-Servaas te Maastricht, 1139-1797, inv. nr. 196. Gelinieerd. Deze oorkonde is getransfigeerd door andere schepenoorkonden.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 15^e-eeuwse hand: De XV solidis ad Sanctum Spiritum. – 2° door 15^e-eeuwse hand: Littera advocati de censibus (en door andere hand toegevoegd) Sancti Spiritus. – 3° door 15^e-eeuwse hand: Datum M° CC XCVI°.

Bezegeling: één uithangend bevestigd zegel, dat aangekondigd is, namelijk: S2 van de Luikse stedelijke gemeenschap van Maastricht, van bruine was, beschadigd; en één bevestigingsplaats, vermoedelijk voor het aangekondigde zegel van de Brabantse stedelijke gemeenschap van Maastricht (LS1). Voor een beschrijving en afbeelding van S2, zie Venner, ‘Zegels’, nr. 56. Tevens zijn er nog vijf incisies voor de doorgehaalde zegelstaarten van de twee getransfigeerde oorkonden.

A2. Maastricht, HCL, toegangsnr. 14.D028, archief Klooster der Predikheren te Maastricht, 1261-179, inv. nr. 85.

Aantekeningen op de achterzijde: 1^o door 14^e-eeuwse hand: Littera de XV solidis ex parte domini advocati (hierna door andere hand) quos Spiritus Sancti provisores persolvent conventui / hieronder B III ff + doorgestreept. – 2^o door 16^e-eeuwse hand: 1295. – 3^odoor 18^e-eeuwse hand: B (hierna 48 doorgestreept) 47, de 15 solidis quos reliqua confertur dominus de Haeren et advocatus Traiectensis pro suo anniversario, ad onus Sancti Spiritus, 1296.

Bezegeling: twee uithangend bevestigde zegels, die aangekondigd zijn, namelijk: S1 de Luikse stedelijke gemeenschap van Maastricht, van bruine was, beschadigd. – S2 van de Brabantse stedelijke gemeenschap, van bruine was, beschadigd. Voor een beschrijving en afbeelding van S1 en S2, zie Venner, ‘Zegels’, nrs. 56 en 57.

Afschrift

Niet voorhanden.

Uitgaven

a. Doppler, ‘Schepenbrieven’, 47-48, nr. 45, naar A1. – b. Nève, De dertiende-eeuwse schepenoorkonden, 147-148 (met onvolledige vertaling), nr. 1296.11.30(1), naar A1.

Regesten

Haas, Chronologische lijst, 102, nr. 280. – Nuyens, Inventaris Sint-Servaas, 226, nr. 196.

Ontstaan

Onderhavige oorkonde is in tweevoud opgemaakt, waarvan één exemplaar in het archief van het Sint-Servaaskapittel berust en één in dat van de Predikheren te Maastricht. Beide originelen zijn door dezelfde hand geschreven.

Tekstuitgave

Het onderscheid tussen c en t is niet altijd goed zichtbaar. De varianten van A2 staan in het notenapparaat, met uitzondering van de afkortingen.

‍

Chapitre de St Servaas

Numéro 80

Économique

1300 augustus 18

Le receveur et les échevins de la cour de Lenculen ont stipulé par charte que Diborg van Hasselt a céder une maison avec cour attenante (à Maastricht), ressortissant à la cour de Lenculen, en faveur d'Arnoud, son petit-fils.

Un aperçu de toutes les chartes

Numéro 41

Origineel

Uitgave

Numéro 41

Origineel

Uitgave

Numéro 41

Numéro 42

Afschrift

Uitgave

Numéro 42

Originelen

Uitgave

Teksteditie

Numéro 42

Numéro 43

Afschrift

Uitgave

Numéro 43

Origineel

Uitgave

Numéro 43

Numéro 44

Origineel

Uitgaven

Regest

Tekstuitgave

Numéro 44

Originelen

Uitgave

Tekstuitgave

Numéro 44

Numéro 45

Origineel

Afschrift

Uitgaven

Regest

Ontstaan

Tekstuitgave

Numéro 45

Originelen

Uitgave

Teksteditie

Numéro 45

Numéro 46

Origineel

Uitgave

Ontstaan

Numéro 46

Numéro 47

Origineel

Uitgave

Numéro 47

Numéro 48

Origineel

Uitgave

Datering

Ontstaan en samenhang

Tekstuitgave

Numéro 48

Numéro 49

Origineel

Afschrift

Uitgave

Regesten

Datering

Ontstaan en samenhang

Tekstuitgave

Numéro 49

Numéro 50

Origineel

Afschrift

Uitgave

Regesten

Datering

Ontstaan en samenhang

Tekstuitgave

Numéro 50

Numéro 51