Korte samenvatting
Herman van Keulen, deken, en het kapittel van Onze-Lieve-Vrouw te Maastricht stellen bepalingen op inzake de viering van de Transfiguratie van Jezus op de eerste zondag na het feest van Sint-Petrus’ Banden.
Latijnse tekst van de oorkonde
Universisa presentem cartulam inspecturis Hermannus de Colonia, decanus, totumque capitulum ecclesie Sancte Marie Traiectensis, salutem et noticiam veritatis.
Noveritis igitur quod nos recepimus et ordinavimus observandum in perpetuum in nostra ecclesia prima dominica post Vincula Petri gloriosum festivitatis diem Transfigurationis Domini, diem inquam in quo ‘accepit a Deo Patre honorem et gloriosam voce delapsa ad Eum a magnifica gloriosa, hic est Filius meus dilectusb, Ipsumb audite’, ‘diem in quo reformavit corpus humilitatis nostre configuratum corpori claritatisc Sue’, et ‘hoc festum, voce Dei Patris intonantis allatum’b, tamque mirabiliter acclamatum et ‘a facie claritatisd Ihesu Christi’ ‘in suo regnoe venientis’ desiderabilius illustratum. Nos quidem locum sanctorum in terra tenentes, sed ad regnum filiorum Dei potius suspirantes, dignum duximus tamquam diem Resurrectionis Domini vel Pentecostes celebrandum cum omni apparatu ac pertinentiis ad decorem domus Dei vel altaris pertinentibus, cum processione sollempniori, vexillis precedentibus, capsella et rotulis sequentibus et luminaribus consuetis circa chorum et templum rutilantibus; historiamque de dicto festo, ‘Dilectus ex Dilecto’f, cum antiphonis et responsoriis, officiumque diei totius, prout accepimus. Statuimus annuatim laudabiliter observandum ad tantam et sollempnitatem distributiones in choro faciendas et inpensas similiter relevandas. Habemus ex parte domini Garsilii annuatim in Wich, iuxta puteum, super Macharii, factoris rotarum, domo et super domo contigua quondam Henrici Rundel marcam unam in Purificatione, dimidiam ad Vincula Petri; partem aliam inter canonicos presentes ad horas quatuor, primas vesperas et secundas, ad matutinas et missam per quinque solidos distribuendam. Volumus etiam, sicut dignum est, quod dominus Garsilius distributionis dicte nobiscum percipiat unius canonicatus portionem; item habemus ab eodem quatuor solidos in Wich ad Vincula Petri super domo Iohannis de Ambei, braxatoris, ad luminaria, ita quod candele circa chorum et in choro ad horas predictas et ad missam ardebunt tam preclare sollempnitatis; item habemus ab eodem decem solidos, in Nativitate Domini dimidios, alios Nativitate Baptiste, super duabus domibus quondam Godefridi, sartoris, iuxta vicinum hic molendinum; item quadraginta denarios Leodiensis in Purificatione, dimidios residuos ad Vincula Petri, super domum cum area Henrici, qui dicitur Senex, inter socios presentes horis quatuor antedictis prout extendere se poterunt dividendos. Verum quia prefate festivitatis octavas in Assumptione Virginis gloriose quandoque contingit evenire, placuit nobis et statuimus per octavas easdem Transfigurationis dominice suffragia tenere et ob honorem Dei Genitricis in Eius Assumptione benedictas herbas ad processionem deportare atque Salve festa dies de Assumptionis sue gloria decantare. Et habemus eodem die a domino Garsilio novem solidos Leodiensis, quinque ad Vincula Petri super domo Iohannis in Lata Platea et quatuor in Nativitate Baptiste super bonis Godefridi, scabini, in Gobbenstrate, ad propinationem conventui faciendam, proviso tamen quod dicta propinatio et sociorum in Transfiguratione distributio domini Garsilii providentia mediante contingat, attendentes igitur devotionem quem ecclesie nostre Garsilius prenominatus ad Dei laudere et honorem gloriose Genitricis eius sumptibus copiosis exhibuit. Nos eidem concedimus plenam participationem omnium bonorum que fiunt vel fient circa cultum divinum in ecclesia nostra predicta, ita etiam quid post obitum suum orationes et exequias pro eo tamquam pro fratre faciemus.
In cuius facti robur et perpetuum testimonium sigillumg ecclesie nostre presentibus est appensum.
Actum in presentia Frederici, anno Domini Mo CCo septuagesimo, feria sexta post diem Cinerumg.
a vergrote initiaal A.
b hierboven door andere hand geschreven IIa cantica Petri, capitulo Io A; verwijzing naar 2 Petrus 1,17.
c hierboven door andere hand geschreven Philippi IIIo A; verwijzing naar Filippenzen 3,21 (brief van de apostel Paulus aan de stad Filippi).
d hierboven door andere hand geschreven IIa Chorinthios IIIIo A; verwijzing naar 2 Korinthiërs 4,6.
e hierboven door andere hand geschreven Mathei XVI A; verwijzing naar Mattheus 16, 28.
f dit is de aanvang van de eerste antifoon van de vespers van het feest van Transfiguratie van Jezus, in de eerste modus.
g vanaf sigillum tot en met Cinerum onder de pliek A.
Nederlandse vertaling
Herman van Keulen, deken, en het kapittel van de Onze-Lieve-Vrouwekerk te Maastricht maken bekend dat zij op zich hebben genomen en hebben bepaald dat in hun kerk voor eeuwig op de eerste zondag na Sint-Petrus’ Banden (1 augustus) het feest van de Transfiguratie (Gedaanteverandering) van de Heer moet worden gevierd, de dag waarop de Heer ‘van God de Vader eer en glorie ontving door een stem die tot Hem kwam uit een luisterrijke heerlijkheid: dit is Mijn geliefde Zoon, luister naar Hem’h, ‘de dag waarop Hij het lichaam van hun nederigheid omvormde tot het lichaam van Zijn heerlijkheid’i, ‘dit feest, door de klinkende stem van God de Vader veroorzaakt’i en zo wonderlijk uitgeroepen en ‘door het heldere aanschijn van Jezus Christus’j ‘die in Zijn rijk komt’k, vurig verlicht. Zij hebben het de moeite waard geacht om dit net zoals Pasen of Pinksteren te vieren met alle middelen en zaken die horen bij de schoonheid van het Huis van God of bij het altaar, met een plechtige processie, voorafgegaan door vaandels en gevolgd door de reliekhouder en rollen en met de gebruikelijke verlichting die schittert rondom in koor en kerk; het liturgisch programma van dit feest, (te beginnen met het) ‘Dilectus ex dilecto’l, en de eredienst met de antifonen en de responsoriale gezangen van die hele dag, zoals zij dat hebben aangenomen. Zij hebben besloten dat de presentiegelden in het koor moeten worden betaald en de kosten moeten worden vergoed om zo’n belangrijk kerkelijk feest jaarlijks te herdenken. Zij krijgen jaarlijks van Garsilius in Wyck, naast de put, uit het huis van Macharius, wielmaker, en uit het huis daar dichtbij van wijlen Hendrik Rundel één mark op twee februari en een halve mark op één augustus; het andere deel moet worden verdeeld tussen de kanunniken die aanwezig zijn bij de vier urenm, de eerste vespers en de tweede, bij de metten en de mis, met voor ieder vijf schelling. Zij willen ook dat Garsilius van deze verdeling samen met hen het deel van één kanunnik ontvangt. Verder krijgen zij van hem op één augustus vier schelling in Wyck uit het huis van Jan van Amby, brouwer, voor de verlichting, namelijk om kaarsen te laten branden om en op het koor bij de genoemde getijden en bij de mis van deze plechtigheid; ook ontvangen ze tien schelling, de ene helft op Kerstmis, de andere op 24 juni, uit twee huizen van wijlen Godfried, kleermaker, naast de naburige molen hier, alsmede veertig penning Luiks op 2 februari, de overige helft op één augustus, uit het huis met het erf van Hendrik de Oude, die verdeeld kunnen worden onder de koorzangers die bij de vier genoemde getijden aanwezig waren. Maar omdat het octaaf van het feest van de Transfiguratie soms op Maria Hemelvaart valt, hebben zij besloten om op dit octaaf het gebed om voorspraak van de zondag te houden en ter ere van Maria Hemelvaart tijdens de processie gezegende kruiden mee te dragen en het Salve festa dies te zingen. En zij krijgen op dezelfde dag van Garsilius negen schelling Luiks, vijf op één augustus uit het huis van Jan in de Bredestraat en vier op 24 juni uit de goederen van Godfried, schepen, in de Gubbelstraat, om daarmee de drankverstrekking van het klooster te doen, mits deze drankverstrekking en uitdeling aan de koorzangers die deelnamen aan de viering van het feest van de Transfiguratie door de zorg van Garsilius gebeurt, waarbij zij de eerbied die Garsilius met overvloedige uitgaven voor hun kerk ten toon heeft gespreid tot lof van God en ter ere van zijn Moeder in acht nemen. Zij staan hem volledige deelneming toe in al het goede dat gebeurt of zal gebeuren rondom de eredienst in de Onze-Lieve-Vrouwekerk op een dusdanige wijze dat zij na zijn overlijden de gebeden en uitvaart voor hem zullen doen zoals voor een broeder.
Het Onze-Lieve-Vrouwekapittel heeft bezegeld.
Gedaan in aanwezigheid van Frederik, op 20 februari 1271.
h tweede brief van de apostel Petrus, I.
i brief van de apostel Paulus aan de stad Filippi (Filippenzen 3).
j tweede brief van Paulus aan de Korinthiërs (2 Korinthiërs 4).
k evangelie van Matheus, 16.
l dit is de eerste antifoon van de eerste vespers.
m dit zijn de vier kleine uurtjes, namelijk de priem, terts, sext en noon.
Nadere toelichting
Lees meerpartners
donateurs
